Sự kiện nổi bật
giá xăng
nắng nóng
năng lượng tái tạo
Abe Shinzo
nghi phạm bắn shinzo abe
Tìm kiếm

Giữ gìn tiếng Việt

Ngôn ngữ Việt Nam vô cùng đa dạng, phong phú. Trải qua thời gian, ngôn ngữ không ngừng biến chuyển nhưng bản chất và giá trị của nó vẫn không thay đổi. Đối với mỗi người dân Việt Nam, ngôn ngữ mẹ đẻ luôn song hành và trở thành thứ không thể thiếu trên mỗi chặng đường phát triển.

Vừa qua (ngày 24/9), Hội quán các bà mẹ phối hợp với Thư viện Khoa học Tổng hợp TPHCM tổ chức tọa đàm với chủ đề "Hành trình phi thường của tiếng Việt" cùng Giáo sư Vĩnh Đào. Tọa đàm có sự tham gia của đông đảo khách mời, độc giả trên địa bàn TPHCM.

Tại buổi tọa đàm, Giáo sư Vĩnh Đào đã trò chuyện với độc giả xoay quanh những nội dung như: Lịch sử của tiếng Việt; Tại sao tiếng Việt không bị mất sau một ngàn năm Bắc thuộc; Sự phát minh, việc phổ biến khó khăn và hạn chế của chữ Nôm; Quá trình hoàn thành của chữ Quốc Ngữ; Sự biến chuyển của tiếng Việt qua thời gian… 

Theo Giáo sư Vĩnh Đào, ngôn ngữ không ngừng biến chuyển. Qua thời gian, một số từ mới, một cách nói mới xuất hiện, cùng lúc, một số từ khác biến mất, không còn được dùng nữa. Đó là một hiện tượng tự nhiên; muốn níu kéo thời gian, muốn giữ lại tiếng Việt của một thời điểm, ví dụ "trước 1975", là một điều không tưởng. Ngay tiếng Việt của thời điểm 1975 cũng khác với tiếng Việt của thời Phạm Quỳnh trước đó 40 năm, lại càng khác với tiếng Việt thời Trương Vĩnh Ký của cuối thế kỷ XIX.

Giáo sư Vĩnh Đào chia sẻ cùng độc giả về chủ đề "Hành trình phi thường của tiếng Việt"

Trong vòng 40 năm sau này, có những từ mà lúc trước ở miền Nam không thấy xuất hiện, hoặc có nhưng chỉ dùng hạn chế trong một số ngữ cảnh: xử lý (rác thải), tiếp cận, hiệu đính, tình huống… nhưng nay là những từ phổ biến của tiếng Việt.

Tuy nhiên, không phải những lối nói, lối sử dụng từ ngữ nào có khuynh hướng lan truyền rộng rãi và thành phổ biến cũng làm mình thoả mãn.

Theo "Việt Nam Tân từ điển" của Thanh Nghị do Nhà sách Khai Trí xuất bản tại Sài Gòn năm 1967 thì sở hữu là một danh từ có nghĩa là cái thuộc về mình. Thí dụ, sở hữu động sản. Như vậy theo tiếng Việt tại miền Nam "trước 1975", sở hữu chỉ có thể dùng như là một danh từ, không có trường hợp dùng như động từ. Nghĩa là không nói: tôi sở hữu một cái gì đó.

Việc dùng sở hữu như một danh từ cũng phù hợp với những danh từ tương đương "property" (tiếng Anh) và "propriété" (tiếng Pháp), chỉ những tài sản, chủ yếu là bất động sản, nhà cửa, đất đai có diện tích khá lớn và giá trị khá cao. Không có động từ tương ứng với những danh từ này. Chủ nhân của những tài sản này là "sở hữu chủ" hay là "chủ sở hữu".

Theo "Từ điển tiếng Việt", Viện Ngôn ngữ học (Ủy ban Khoa học xã hội), do Hoàng Phê chủ biên (1988) thì ngoài trường hợp dùng như danh từ (vật sở hữu, quyền sở hữu…), "sở hữu" cũng còn được dùng như động từ với nghĩa "chiếm hữu, sử dụng và hưởng thụ của cải vật chất trong xã hội".   

"Đại từ điển tiếng Việt" do Nguyễn Như Ý chủ biên (Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hoá, Bộ Giáo dục và Đào tạo, 1998) cũng ghi nhận trường hợp dùng như động từ theo nghĩa "được giữ làm của riêng", thí dụ: sở hữu ruộng đất.

Trong mọi trường hợp, động từ "sở hữu" cũng đi đôi với một bất động sản hay một tài sản vật chất có giá trị. Sau này, vật sở hữu cũng có thể là một tài sản tinh thần, một phát minh, một bằng sáng chế là những sở hữu trí tuệ có thể đổi thành những giá trị vật chất.

Tọa đàm có sự tham gia của đông đảo khách mời, độc giả trên địa bàn TPHCM

Nhưng nay động từ "sở hữu" được dùng tràn lan trong những trường hợp ngô nghê nhất. Thí dụ cô ca sĩ sở hữu một giọng ca ngọt ngào, nàng kiều nữ sở hữu đôi chân dài, em bé sở hữu đôi má phúng phính…

Tệ hại này đang tràn lan đến nổi động từ "có" giản dị, thông dụng, đã có từ ngàn xưa hầu như đã bị đẩy lui vào quên lãng vì một thói quen kệch cỡm.

Như vậy, có thể thấy rằng, tiếng Việt qua thời gian sẽ có những thay đổi nhất định, tùy vào cách sử dụng của con người để biết sự thay đổi đó tạo ra giá trị tốt đẹp hay khiến tiếng mẹ đẻ dần xa rời chúng ta.

Nhìn nhận trên thực tế, bước sang những thập niên đầu của thế kỷ 21, việc sử dụng tiếng Việt trong nhiều trường hợp còn cẩu thả, tùy tiện, vấn đề này thể hiện rõ trong cách giao tiếp hàng ngày, các tác phẩm văn học nghệ thuật, báo chí… Mặt khác, một bộ phận giới trẻ đang sử dụng tiếng Việt một cách vô tội vạ, dù không hiểu hết nghĩa nhưng nhiều người vẫn vô tư lồng ghép, pha trộn để phục vụ mục đích của riêng mình. Thậm chí, nhiều người còn vô tình quên đi tiếng Việt, trong khi họ lại thuần thục ngôn ngữ của các quốc gia khác.

Dân gian có câu “Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam”, dù tiếng Việt đa dạng, phong phú nhưng để lưu truyền và phát triển đúng với giá trị thuở khai sinh, mỗi chúng ta hãy có ý thức sử dụng tiếng Việt, đó cũng là cách mà chúng ta thể hiện lòng tự tôn với quê hương, dân tộc. Việc giáo dục về tình yêu tiếng Việt phải được khơi gợi lên hằng ngày, hằng giờ, bắt đầu từ những thế hệ măng non. 

Đặc biệt, các cơ quan chức năng, kiểm duyệt, nhà quản lý văn hóa, các đơn vị xuất bản… cần sâu sát hơn nữa trong công tác bảo tồn, gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt.

Giáo sư Vĩnh Đào là Tiến sĩ Văn Học Pháp, Viện Đại Học Paris IV-Sorbonne. Chuyên viên ngân sách, tài chánh trong một cơ quan chính phủ Pháp trong nhiều thập niên, nay cư ngụ tại một vùng quê miền Tây nước Pháp, nghiên cứu ngữ pháp và viết sách.

“Một lối đi riêng vào cõi thơ” của Giáo sư Vĩnh Đào, do Nhà xuất bản Thế Giới phát hành. Trong tác phẩm, người viết đã lựa chọn trong tập sách này 27 bài thơ, bắt đầu từ thơ của Bà Huyện Thanh Quan đến các nhà thơ Việt Nam cuối thế kỷ 20, thêm một số bài thơ Đường xuất sắc, vài bài thơ tiếng Anh, vài bài thơ tiếng Pháp... kèm theo lời bàn, hướng dẫn bạn đọc theo một lối đi riêng để khám phá và du ngoạn trong cõi thơ.

Bình giải một bài thơ không phải là "bàn hươu tán vượn" dông dài chung quanh những gì mà tác giả đã nói, mà hướng dẫn một lối tiếp cận tác phẩm, giới thiệu những nét đặc sắc, những gì có thể gây xúc cảm cho người đọc, khiến cho chúng ta có cảm giác là đang được đọc một bài thơ hay.

Qua cuộc hành trình này, hy vọng bạn đọc sẽ quen với cách thưởng thức một bài thơ, nhận thấy được những yếu tố nào làm nên một bài thơ hay. Bạn đọc sẽ nhận thấy là thưởng thức một bài thơ có thể dựa trên những tiêu chuẩn giống nhau, dù là tác phẩm được sáng tác bất kỳ dưới thời đại nào, ở dưới chân trời nào, và cõi thơ chỉ là một.

Kim Sáng

Nhận xét

Nội quy: Nhận xét có tối thiểu 3 ký tự.

0 nhận xét

Bài viết cùng chuyên mục

Lộ diện 25 thí sinh xuất sắc lọt vòng chung kết Hoa hậu Việt Nam Thời đại 2022

Trải qua những phần thi hấp dẫn, đầy thử thách trong đêm bán kết, Ban giám khảo Hoa hậu Việt Nam Thời Đại 2022 đã chính thức chọn ra Top 25 thí sinh xuất sắc nhất bước vào vòng chung kết toàn quốc.

Tây Ninh tổ chức Lễ hội bánh tráng phơi sương Trảng Bàng lần IV

Lễ hội bánh tráng phơi sương Trảng Bàng lần IV với chủ đề “Festival Văn hoá, nghề làm bánh tráng phơi sương gắn kết Hội nghị xúc tiến - Đầu tư - Thương mại - Du lịch và giới thiệu các sản phẩm OCOP - ...

Điểm mặt 8 đội bóng có mặt ở tứ kết World Cup 2022

World Cup 2022 đã xác định được những cái tên ưu tú nhất có mặt ở vòng tứ kết. Cùng điểm lại hành trình vào tới vòng đấu dành cho 8 cái tên xuất sắc nhất ngày hội bóng đá tại Qatar. 

TPHCM khởi động Hội thi về hướng dẫn viên du lịch giỏi

Hội thi “Hướng dẫn viên du lịch giỏi TPHCM mở rộng năm 2022” diễn ra từ ngày 6 - 22/12 nhằm phát hiện và bồi dưỡng, tuyên dương những thanh niên xuất sắc trong lĩnh vực nghề hướng dẫn viên du lịch; khuyến khích, cổ ...

Hai mươi năm Đường hoa Nguyễn Huệ

Đường hoa Nguyễn Huệ được xem như biểu tượng của TP.HCM. Nơi đây góp phần gìn giữ, bồi đắp giá trị văn hóa truyền thống và phục vụ đời sống tinh thần của người dân thành phố nói riêng cùng đông đảo du khách ...

ĐT Nhật Bản: Cơn 'Sóng lừng' tại World Cup 2022

ĐT Nhật Bản tại VCK World Cup 2022 được ví như cơn "Sóng lừng" thú vị, không phải sóng thần to lớn và dữ dội nhưng ẩn chứa trong đó sự nguy hiểm đáng sợ.

"Chiến thắng cùng con" - chương trình thực tế đầu tiên về trẻ tự kỷ lên sóng truyền hình

Đài Truyền Hình TP.HCM (HTV) kết hợp cùng Hội Điện ảnh Việt Nam vừa  có buổi gặp gỡ giới truyền thông để giới thiệu chương trình mới “Chiến thắng cùng con” – chương trình truyền hình thực tế dành cho trẻ tự kỷ đầu tiên ...

Phở sắn Quế Sơn- hồn quê xứ Quảng

Không chỉ có mì Quảng, Cao lầu, vùng đất Quảng Nam còn đóng góp rất nhiều món ngon đặc sắc vào bản đồ ẩm thực Việt Nam, mà trong đó không thể không kể đến phở sắn Quế Sơn- món ăn “gây nghiện” bởi hương ...

Đường hoa Nguyễn Huệ 2023: "TPHCM – Xuân an vui, xuân thịnh vượng"

Đường hoa Nguyễn Huệ Tết Quý Mão sẽ phục vụ nhu cầu du xuân, thưởng ngoạn của người dân thành phố và du khách từ 19h ngày 19/1/2023 đến 21h ngày 26/1/2023 (tức từ 28 tháng Chạp âm lịch đến mùng 5 Tết).

Cá chuồn, mít non- mối duyên thơm thảo giữa miền xuôi và miền ngược.

“Ai về nhắn với nậu nguồn. Mít non gởi xuống, cá chuồn gởi lên”. Cái duyên lạ lùng giữa miền xuôi với miền ngược, giữa nậu biển với nậu nguồn, dường như kết tinh trong món cá chuồn kho mít.