Thứ Hai, 09/12/2019

Áp dụng tập quán để giải quyết tranh chấp dân sự

23/03/2017 12:07

Trường hợp các tập quán không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 nhưng khác nhau thì áp dụng quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về áp dụng tập quán để giải quyết.

Theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 thì Tòa án có thể áp dụng tập quán để giải quyết tranh chấp dân sự khi các bên không có thỏa thuận, không có điều luật quy định, không có pháp luật điều chỉnh quan hệ dân sự tương tự, không có án lệ. Vậy đối với trường hợp này, nếu tập quán của các bên tham gia quan hệ khác nhau thì giải quyết như thế nào?

Ảnh minh họa

Trả lời:

Trước hết cần xác định: “Tập quán là quy tắc xử sự có nội dung rõ ràng để xác định quyền, nghĩa vụ của cá nhân, pháp nhân trong quan hệ dân sự cụ thể, được hình thành và lặp đi lặp lại nhiều lần trong một thời gian dài, được thừa nhận và áp dụng rộng rãi trong một vùng, miền, dân tộc, cộng đồng dân cư hoặc trong một lĩnh vực dân sự” (khoản 1 Điều 5 Bộ luật dân sự năm 2015).

Đối với quan hệ thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự mà các bên không có thoả thuận, pháp luật không có quy định, không có pháp luật điều chỉnh quan hệ dân sự tương tự, không có án lệ mà tập quán của các bên tham gia quan hệ khác nhau thì khi có tranh chấp, Tòa án căn cứ vào Điều 3, Điều 5, các quy định  của Bộ luật dân sự năm 2015 và Điều 45 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, tùy từng trường hợp cụ thể xem xét, giải quyết như sau:

Trường hợp các tập quán không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 nhưng khác nhau thì áp dụng quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về áp dụng tập quán để giải quyết.

(Ví dụ: Xác định dân tộc của một cá nhân sinh ra theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Bộ luật dân sự năm 2015 thì dân tộc của con được xác định theo tập quán của dân tộc ít người hơn; giải thích giao dịch dân sự theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 121 Bộ luật dân sự năm 2015 thì giao dịch dân sự có nội dung không rõ ràng, khó hiểu, được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau và không thuộc quy định tại khoản 2 Điều 121 Bộ luật dân sự năm 2015 thì việc giải thích giao dịch dân sự đó được thực hiện theo tập quán nơi giao dịch được xác lập khi không xác định được ý chí đích thực của các bên khi xác lập giao dịch và nghĩa phù hợp với mục đích của giao dịch;...); trường hợp Bộ luật dân sự năm 2015 không quy định cụ thể áp dụng tập quán nào thì áp dụng lẽ công bằng để giải quyết.

Trường hợp các tập quán đều trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 thì áp dụng lẽ công bằng để giải quyết.

Trường hợp có tập quán không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 và có tập quán trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 thì áp dụng tập quán không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 để giải quyết.

BBT