Sự kiện nổi bật
giá xăng
bóng đá
năng lượng tái tạo
lịch nghỉ Tết Nguyên đán
Tết Nguyên đán
AFF cup
Tìm kiếm

BLHS 2015 (sửa đổi): Định lượng hoá tuyệt đối sẽ không thể áp dụng trên thực tế

BLHS 2015 (sửa đổi) đang trong quá trình lấy kiến đại biểu Quốc hội, chuyên gia để trình Quốc hội cho ý kiến vào kỳ họp tới. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, đến nay sau nhiều lần tiếp thu, chỉnh lý Bộ luật này đang bị “lệch hướng” với tố tụng.

Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi) đang trong quá trình lấy kiến đại biểu Quốc hội, chuyên gia để trình Quốc hội cho ý kiến vào kỳ họp tới. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, đến nay sau nhiều lần tiếp thu, chỉnh lý Bộ luật này đang bị “lệch hướng” với tố tụng hình sự chuẩn từ trước đến nay, đặc biệt trong phần quy định tình tiết định lượng để định tội danh.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tại buổi Hội nghị các ĐBQH chuyên trách cho ý kiến BLHS 2015

Đó là việc một số điều luật có quy định tình tiết định lượng tuyệt đối trong dự thảo BLHS 2015 (sửa đổi). Theo đó, một số ý kiến đề nghị cần phải chi tiết các quy định về “gây hậu quả nghiêm trọng”, “gây thiệt hại nghiêm trọng”, “số lượng lớn”... trong BLHS để bảo đảm minh bạch, thuận tiện trong áp dụng.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến phản bác lại quan điểm này và cho rằng, một số quy định của BLHS năm 2015 khi cụ thể hóa quy định về các tình tiết “gây hậu quả nghiêm trọng”, “vật phạm pháp có số lượng lớn” lại chưa phù hợp với thực tiễn (chuyển từ quy định gây hậu quả nghiêm trọng sang quy định về chết người, gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, gây thiệt hại về tài sản tại các điều 283, 284) hoặc liệt kê thiếu (chuyển từ vật phạm pháp có số lượng lớn sang quy định cụ thể số lượng một số loại súng, số lượng một số loại phụ kiện nổ tại các điều 304, 305). Do đó, đề nghị lấy lại quy định của BLHS năm 1999.

UBTVQH nhận thấy, trong quá trình xây dựng BLHS năm 2015 thì chủ trương chung là cụ thể hóa các tình tiết định tính nhằm bảo đảm tính minh bạch nhưng vẫn còn khoảng 26 điều luật (chủ yếu là các điều luật thuộc chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia và chương các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu) do tính chất phức tạp của hậu quả, không thể định lượng chi tiết được hậu quả là nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hay đặc biệt nghiêm trọng nên phải quy định định tính. Đồng thời, qua ý kiến của ĐBQH, các bộ, ngành và rà soát BLHS năm 2015 cho thấy một số điều luật đã định lượng hóa dẫn đến không phù hợp với hành vi phạm tội, bị chồng chéo với các điều luật khác.

Vì những bất cập nêu trên, UBTVQH đề nghị các vị ĐBQH cho lấy lại cách quy định tình tiết định tính của BLHS năm 1999 về hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng; số lượng lớn, rất lớn, đặc biệt lớn; giá trị lớn, rất lớn, đặc biệt lớn của BLHS năm 1999 trong một số điều luật cụ thể. Đồng thời, trong nghị quyết thi hành Luật, Quốc hội sẽ giao cho các cơ quan có thẩm quyền trong phạm vi chức năng của mình quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các điều luật này và 26 điều luật khác đang còn quy định định tính về hậu quả để bảo đảm bao quát và phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm.

PGS.TS Trần Văn Độ ủng hộ quan điểm của UBTVQH và cho rằng không nên định lượng hoá tuyệt đối như BLHS 2015 và dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung… hiện nay mà lấy lại quy định của BLHS năm 1999. Bởi lẽ, tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm thể hiện rất nhiều yếu tố khác nhau, về khách quan, cũng như chủ quan của tội phạm; trong đó hậu quả của tội phạm có ý nghĩa pháp lý quan trọng, nhưng không thể là yếu tố quyết định duy nhất của tội phạm.

Về phần mình, hậu quả của tội phạm bao gồm cả hậu quả vật chất (có thể định lượng được) và hậu quả phi vật chất (không thể định lượng). Hậu quả vật chất lại có nhiều loại khác nhau: về thể chất (tính mạng, sức khoẻ), về tài sản. Trong BLHS 2015 chỉ định lượng về từng loại hậu quả; mà không kết hợp được các loại hậu quả đó trong định lượng. Hơn nữa, hậu quả của hành vi trong các bối cảnh khách quan và chủ quan khác nhau cũng cần được đánh giá rất khác nhau. Ví dụ, xả thải ra môi trường cùng một khối lượng, thể tích chất thải độc hại như nhau nhưng ở các địa điểm khác nhau (vùng hoang vắng, thưa thớt dân cư so với các khu vực đô thị, dân cư tập trung…) thì tính chất, mức độ nguy hiểm phải được đánh giá khác nhau…

Vì thế, không ngẫu nhiên mà pháp luật hình sự của nhiều quốc gia sử dụng các thuật ngữ trường hợp (hoặc cùng lắm là hậu quả) ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng. Còn nhiệm vụ của người áp dụng pháp luật là xác định và đánh giá toàn bộ các tình tiết của vụ án, khách quan cũng như chủ quan, mức độ cũng như tính chất của hành vi và các loại hậu quả khác nhau của tội phạm để phán quyết công bằng, hợp lý.

Cũng theo PGS.TS Trần Văn Độ, định lương hóa là vấn đề vô cùng phức tạp trong thể hiện chính sách hình sự và đường lối xử lý tội phạm của quốc gia, cũng như kỹ thuật lập pháp. BLHS không thể định lượng được một cách toàn diện, đầy đủ, hệ thống trong cấu thành các tội phạm…Cho đến nay, trong khoa học hình sự Việt Nam chưa hề có một đề tài khoa học hay một đề án nào nghiên cứu về định lượng: tại sao phải định lượng; về nội dung, phạm vi định lượng; về kỹ thuật định lượng… Chúng ta cũng chưa có một tổng kết rút kinh nghiệm nào về thực tiễn áp dụng để có cơ sở lý luận và thực tiễn cho hoạt động lập pháp.

Cũng vì vậy, trên thế giới, một số quốc gia đã cố gắng thực hiện việc định lượng từ nửa đấu thế kỷ XIX; nhưng một thời gian ngắn sau phải từ chối cách làm luật đó. Cho đến nay, việc định lượng hoá chi tiết, tuyệt đối giống BLHS 2015 không còn trên thế giới. Không lẽ gì, chúng ta lại đi ngược lại xu thế chung?

Cụ thể hơn, PGS.TS Trần Văn Độ cho rằng, trong dự thảo Luật, trong nhiều điều chỉ quy định tách bạch hậu quả về tính mạng, sức khoẻ, tài sản; mà chưa định lượng được khi có hậu quả hỗn hợp xảy ra như vừa gây chết người, vừa gây thương tích; vừa gây chết người, vừa gây thương tích, vừa gây thiệt hại về tài sản; vừa gây chết người vừa gây thiệt hại về tài sản; vừa gây thương tích, vừa gây thiệt hại về tài sản… mà trên thực tế xảy ra rất nhiều. Điều này không thể hướng dẫn được, vì không thể cùng là yếu tố định lượng mà cái thì Luật định; cái thì do cơ quan nào đó hướng dẫn được dẫn đến thiếu công bằng, bình đẳng, không phù hợp với nhà nước pháp quyền và Hiến pháp 2013 về quyền con người. Do thay quy định mang tính khái quát, định tính bằng định lượng cụ thể, mà định lượng không thể tập hợp hết các loại hậu quả, các loại hành vi, cho nên không thể áp dụng được những trường hợp chưa được tổng hợp.

Vì vậy vậy, quan điểm chỉ đạo của Quốc hội khoá XIV là: “Đối với một số điều luật của BLHS 2015 đã được định lượng hoá chi tiết nhưng việc định lượng dẫn đến bỏ sót, chồng chéo hoặc không phù hợp thì đề nghị giữ lại như cách quy định của BLHS 1999, quy định có tính định tính. Việc hướng dẫn cụ thể sẽ giao cho cơ quan có thẩm quyền thực hiện” là phù hợp với tình hình thực tế hiện nay, ông Độ khẳng định.

Quốc Huy

Nhận xét

Nội quy: Nhận xét có tối thiểu 3 ký tự.

0 nhận xét

Bài viết cùng chuyên mục

TAQS Quân khu 7 thực hiện tốt các phong trào thi đua của Tòa án và Quân đội

Tòa án quân sự (TAQS) Quân khu 7 đã kết hợp chặt chẽ các phong trào thi đua thường xuyên với các đợt thi đua đột kích, đặc biệt là đã lồng ghép thực hiện có hiệu quả các phong trào thi đua của ngành ...

TAND quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh: Đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua

Bình Tân là quận có diện tích lớn, dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh nên làm phát sinh nhiều loại tệ nạn xã hội, tranh chấp. Năm 2021, dịch covid bùng phát, lượng án tồn động nhiều. TAND quận Bình Tân đã ...

TAND tỉnh Quảng Bình quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2023

Ngày 9/1, TAND tỉnh Quảng Bình tổ chức Hội nghị tổng kết năm 2022 và triển khai công tác Tòa án năm 2023.

TAND tỉnh Vĩnh Long: Đơn vị thi đua xuất sắc năm 2022

Sáng ngày 5/1, TAND tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội nghị triển khai công tác năm 2023. Đồng chí Trần Văn Cò – Thẩm phán TANDTC tới dự và chỉ đạo hội nghị.

TAND tỉnh Thừa Thiên Huế: Không có trường hợp xét xử oan, bỏ lọt tội phạm

Chiều 4/1, TAND tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Hội nghị triển khai công tác năm 2023. Tham dự Hội nghị có đồng chí Nguyễn Văn Bường, Chánh án TANDCC tại Đà Nẵng.

TANDTC giải đáp một số vướng mắc trong giải quyết các vụ án hình sự

TANDTC vừa có văn bản gửi các TAND, Tòa án quân sự và các đơn vị thuộc TANDTC về việc thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử.

TAND cấp cao tại TP.HCM tổ chức gặp mặt cán bộ hưu trí

Sáng 3/1, TAND cấp cao tại TP.HCM tổ chức buổi gặp mặt đầu năm các cán bộ, Thẩm phán nguyên lãnh đạo và từng công tác tại TANDTC, TAND cấp cao tại TP.HCM và Tòa phúc thẩm TANDTC tại TP.HCM. Tham dự buổi gặp mặt ...

Bổ nhiệm hai Phó Chánh án TAND cấp cao tại TP.HCM

Sáng 3/1, tại trụ sở TAND cấp cao tại TP.HCM, TANDTC tổ chức Lễ công bố các quyết định về cán bộ cho TAND cấp cao tại TP.HCM. Dự buổi lễ có đồng chí Nguyễn Trí Tuệ, Ủy viên Ban cán sự Đảng, Phó Chánh ...

TAND hai cấp tỉnh Cà Mau: Xét xử kịp thời những vụ án được dư luận quan tâm

Ngày 27/12, TAND hai cấp tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị tổng kết công tác TAND năm 2022 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2023.

TAND hai cấp tỉnh Quảng Trị: Nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các loại án

Ngày 24/12, TAND hai cấp tỉnh Quảng Trị đã tổ chức Hội nghị triển khai công tác tòa án năm 2023. Dự và chỉ đạo Hội nghị có đồng chí Phạm Quốc Hưng, Ủy viên ban cán sự Đảng, Phó Chánh án TANDTC.