Sự kiện nổi bật
giá xăng
bóng đá
năng lượng tái tạo
lịch nghỉ Tết Nguyên đán
Tết Nguyên đán
AFF cup
Tìm kiếm

Bản án là văn bản tố tụng pháp lý của nhà nước

Bản án là loại văn bản đặc trưng riêng có và quan trọng nhất của Tòa án. Chỉ Tòa án mới có thẩm quyền ban hành bản án theo trình tự tố tụng chặt chẽ được quy định trong pháp luật tố tụng.

Bản án không phải là sản phẩm của cá nhân mà là của nhà nước, là một văn bản tố tụng pháp lý, trong đó thể hiện vai trò của Tòa án là cơ quan thực hiện quyền tư pháp, là “trọng tài” phân xử tính “đúng, sai” giữa các bên trong vụ án. Bản án là loại văn bản đặc trưng riêng có và quan trọng nhất của Tòa án. Chỉ Tòa án mới có thẩm quyền ban hành bản án theo trình tự tố tụng chặt chẽ được quy định trong pháp luật tố tụng.

Hội nghị tập huấn viết bản án do TANDTC tổ chức

Bản án là loại văn bản đặc trưng riêng quan trọng nhất của Tòa án

Soạn thảo bản án là công việc thường xuyên của Thẩm phán; bản án là sản phẩm thể hiện kết quả toàn bộ hoạt động tố tụng của Tòa án kể từ khi thụ lý vụ án cho đến khi tuyên án.

Vì vậy, chất lượng bản án phụ thuộc vào trình độ, trách nhiệm, bản lĩnh và kỹ năng nghiệp vụ của Thẩm phán và Hội đồng xét xử.

Để bảo đảm chất lượng của bản án, trên cơ sở các quy định của pháp luật tố tụng, TANDTC đã có một số văn bản hướng dẫn việc soạn thảo bản án và mẫu các bản án.

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có văn bản chính thức nào đưa ra khái niệm về bản án hoặc xác định tính chất, đặc điểm của bản án để từ đó đặt ra các yêu cầu đối với với việc soạn thảo bản án, trong đó có yêu cầu về văn phong bản án.

Trong hệ thống các cơ quan nhà nước, tùy thuộc vào chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản mà chia thành văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính và văn bản tố tụng tư pháp.

Các văn bản tố tụng tư pháp do Cơ quan điều tra, VKSND, TAND ban hành thì bản án là loại văn bản đặc trưng riêng có và quan trọng nhất của Tòa án. Chỉ có Tòa án mới có thẩm quyền ban hành văn bản này theo trình tự tố tụng chặt chẽ được quy định trong pháp luật tố tụng.

Vì vậy, yêu cầu đối với bản án là đảm bảo về mặt hình thức, bố cục, nội dung và văn phong; mỗi bản án có đặc thù riêng do phụ thuộc vào tính chất, đặc điểm của từng loại vụ việc.

Thực tế cho thấy, do không nắm vững các yêu cầu về văn phong bản án nên vẫn còn những bản án có sai sót về sử dụng từ ngữ, đặt câu không đúng ngữ pháp, lập luận không chặt chẽ, lôgic... ảnh hưởng đến chất lượng của bản án nói riêng và uy tín của Thẩm phán cũng như Tòa án nói chung.

Hiện nay chưa có văn bản chính thức nào đưa ra khái niệm về bản án để từ đó xác định tính chất và đặc điểm của bản án. Khi nghiên cứu về hình thức, nội dung và giá trị pháp lý của bản án trên cơ sở các quy định của pháp luật tố tụng, ông Lê Văn Minh, Thẩm phán TANDTC đưa ra khái niệm: “Bản án là văn bản tố tụng của Tòa án thể hiện các thông tin về nội dung vụ án, pháp luật áp dụng, kết luận và quyết định của Tòa án về các vấn đề cần giải quyết trong một vụ án cụ thể và phải được thi hành nghiêm chỉnh khi có hiệu lực theo quy định của pháp luật”.

Từ khái niệm trên, ông Lê Văn Minh xác định đặc điểm của bản án đó là, bản án do Tòa án ban hành nên là văn bản chính thức của nhà nước trong quan hệ với các cá nhân, cơ quan và tổ chức.

Bản án của Tòa án là một trong các văn bản tố tụng tư pháp với hình thức và bố cục được lập theo mẫu thống nhất theo quy định của các luật tố tụng và Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC.

Bản án một mặt vừa phải thể hiện các chứng cứ, tình tiết của vụ án và ý kiến của những người tham gia tố tụng, mặt khác cũng phải thể hiện quan điểm, kết luận của Tòa án về nội dung vụ án, về pháp luật áp dụng, đường lối xử lý, quyết định của Tòa án đối với các vấn đề cần giải quyết trong vụ án.

Bản án của Tòa án khi có hiệu lực pháp luật có giá trị thi hành, quyết định được tuyên trong bản án có tính chất là mệnh lệnh của nhà nước mà các cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan buộc phải tuân theo.

Từ các đặc điểm cơ bản đó, Thẩm phán TANDTC Lê Văn Minh cho rằng bản án là văn bản tố tụng pháp lý của nhà nước - đây chính là tính chất điển hình của bản án để phân biệt với các loại văn bản khác của nhà nước như văn bản pháp luật, văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính... hay các văn bản khác của cá nhân, tổ chức xã hội như báo chí, các tác phẩm văn học nghệ thuật...

Trong thời gian tới, việc công khai bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án sẽ được triển khai trong toàn hệ thống Tòa án từ ngày 1/7/2017.

Công chúng sẽ có điều kiện tiếp cận, bình luận đối với các bản án, quyết định được đăng tải, công bố công khai- điều này đòi hỏi các Thẩm phán phải rèn luyện, nâng cao trình độ, kỹ năng soạn thảo bản án nhằm tránh những sai sót không đáng có để giữ gìn uy tín của Tòa án.

Bản án phải có tính khoa học, đúng quy định của pháp luật tố tụng

Từ đặc điểm, tính chất của bản án, theo Thẩm phán TANDTC Lê Văn Minh thì khi soạn thảo bản án có hai vấn đề cơ bản được đặt ra đó là: viết cái gì và viết như thế nào. Nói đến viết cái gì là nói đến nội dung của bản án, bao gồm những thông tin cơ bản cần được thể hiện trong bản án. Do là một văn bản tố tụng nên bản án của Tòa án (bao gồm bản án sơ thẩm, bản án phúc thẩm, quyết định giám đốc thẩm, quyết định tái thẩm) phải có hình thức, bố cục, các nội dung cần thể hiện theo đúng quy định của pháp luật tố tụng và các Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC ban hành một số biểu mẫu trong TTHS, TTDS, TTHC.

Nói đến viết như thế nào là nói đến văn phong bản án, cách thức thể hiện các thông tin, lời văn viết nên bản án; mỗi loại văn bản có yêu cầu về cách thể hiện thông tin khác nhau thông qua việc sử dụng từ ngữ, cách đặt câu và cách lập luận, hành văn trong mỗi loại văn bản. Do bản án là văn bản tố tụng pháp lý, nên văn phong phải mang tính chất pháp lý với các đặc trưng và yêu cầu cụ thể.

Là một văn bản chính thức của nhà nước nên bản án phải có tính khoa học, phải được viết ngắn gọn, đủ ý, rõ ràng, dễ hiểu, trang trọng, lịch sự về mặt văn phong; đúng mẫu và quy định của pháp luật tố tụng về thể thức cũng như bố cục trình bày.

Bản án phải lập luận chặt chẽ, logic về nội dung trên cơ sở có đủ lượng thông tin thực tế, thông tin quy phạm và những thông tin đó phải được xử lý bảo đảm chính xác.

Mặt khác, là một phương tiện giao tiếp bằng ngôn ngữ viết của Tòa án - Cơ quan thực hiện quyền tư pháp của nước CHXHCN Việt Nam trong quan hệ tố tụng tư pháp với cá nhân, cơ quan, tổ chức nên bản án phải có tính phổ thông đại chúng.

Theo đó, ngôn ngữ sử dụng trong bản án phải bằng tiếng Việt theo đúng quy tắc ngữ pháp tiếng Việt và phải được viết rõ ràng, dễ hiểu, phù hợp với trình độ dân trí nói chung để mọi đối tượng có liên quan đến việc thi hành bản án đều có thể nắm được nội dung bản án đầy đủ.

Mặc dù bản án phải bảo đảm tối đa tính phổ cập nhưng phải toát lên tính nghiêm túc, chặt chẽ và khoa học của bản án; tuyệt đối không sử dụng ngôn ngữ hoặc văn nói trong bản án.

Cũng theo Thẩm phán TANDTC Lê Văn Minh, do là một văn bản pháp lý có tính công quyền, có giá trị bắt buộc thực hiện, thể hiện thái độ, ý chí của nhà nước trong việc xử lý các vi phạm pháp luật, giải quyết các tranh chấp về quyền, nghĩa vụ, lợi ích của cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan nên bản án có tính “quy phạm” và “mệnh lệnh”.

Chính vì vậy, đòi hỏi bản án phải được viết chính xác, cụ thể, đơn nghĩa, thống nhất, đúng thuật ngữ pháp lý về mặt ngôn từ; rõ ràng, ngắn gọn, mạch lạc về cấu trúc câu nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, tính khả thi trong việc thi hành bản án, không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan. Ngôn ngữ, câu từ sử dụng trong bản án phải thể hiện chính xác nội dung các kết luận và quyết định của Tòa án theo đúng các thuật ngữ pháp lý, phù hợp với quan hệ pháp luật, đối tượng, tình huống pháp lý được đề cập.

Câu văn trong bản án không dùng thì tương lai, không dùng từ “có thể”, không sử dụng từ ngữ đa nghĩa hoặc làm phát sinh nhiều cách hiểu; nếu dùng từ có thể hiểu theo nhiều nghĩa thì phải giải thích theo thuật ngữ pháp lý hoặc nghĩa được sử dụng trong bản án…

Việc sử dụng ngôn ngữ trong bản án phải bảo đảm tính trung tính, khách quan, phi cá tính trong văn phong thể hiện. Bản án không được dùng từ ngữ, lời lẽ thô bạo, miệt thị, phân biệt đối xử không công bằng, thiếu nhã nhặn, không nghiêm túc.

Trong bản án, không dùng các đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất (tôi, ta, chúng tôi, chúng ta) khi phân tích, đánh giá, kết luận về một vấn đề nào đó; không dùng các đại từ hoặc danh từ chỉ định có tính chất miệt thị, phân biệt đối xử như các từ “y”, “thị ’ khi nói về bị cáo hoặc các từ thiếu tôn trọng người khác như “ông ấy”, “bà ấy”, “ông ta”, “bà ta” khi nói về các đương sự trong vụ án dân sự.

Thẩm phán TANDTC Lê Văn Minh cho biết: Thực tế, bản án do một cá nhân Thẩm phán hoặc được giao cho một Thư ký hoặc Thẩm tra viên Tòa án soạn thảo, nhưng Tòa án xét xử hoặc giải quyết vụ việc là nhân danh nhà nước và đưa ra kết luận, quyết định hoặc phán quyết về những vấn đề cần giải quyết vì vậy, bản án không phải là sản phẩm của cá nhân mà là của nhà nước.

Do đó, người viết bản án không được thể hiện thái độ, tình cảm và quan điểm cá nhân trong bản án; từ ngữ, lời văn trong bản án phải thể hiện sự tôn trọng đối với các đối tượng được đề cập.

Là một văn bản tố tụng pháp lý, trong đó thể hiện vai trò của Tòa án là cơ quan thực hiện quyền tư pháp, là “trọng tài” phân xử tính “đúng, sai” giữa các bên trong vụ án nên bản án của Tòa án phải bảo đảm tính khách quan, công bằng, không thiên vị; phải tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân, các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Trần Quang Huy

Nhận xét

Nội quy: Nhận xét có tối thiểu 3 ký tự.

0 nhận xét

Bài viết cùng chuyên mục

TAQS Quân khu 7 thực hiện tốt các phong trào thi đua của Tòa án và Quân đội

Tòa án quân sự (TAQS) Quân khu 7 đã kết hợp chặt chẽ các phong trào thi đua thường xuyên với các đợt thi đua đột kích, đặc biệt là đã lồng ghép thực hiện có hiệu quả các phong trào thi đua của ngành ...

TAND quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh: Đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua

Bình Tân là quận có diện tích lớn, dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh nên làm phát sinh nhiều loại tệ nạn xã hội, tranh chấp. Năm 2021, dịch covid bùng phát, lượng án tồn động nhiều. TAND quận Bình Tân đã ...

TAND tỉnh Quảng Bình quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2023

Ngày 9/1, TAND tỉnh Quảng Bình tổ chức Hội nghị tổng kết năm 2022 và triển khai công tác Tòa án năm 2023.

TAND tỉnh Vĩnh Long: Đơn vị thi đua xuất sắc năm 2022

Sáng ngày 5/1, TAND tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội nghị triển khai công tác năm 2023. Đồng chí Trần Văn Cò – Thẩm phán TANDTC tới dự và chỉ đạo hội nghị.

TAND tỉnh Thừa Thiên Huế: Không có trường hợp xét xử oan, bỏ lọt tội phạm

Chiều 4/1, TAND tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Hội nghị triển khai công tác năm 2023. Tham dự Hội nghị có đồng chí Nguyễn Văn Bường, Chánh án TANDCC tại Đà Nẵng.

TANDTC giải đáp một số vướng mắc trong giải quyết các vụ án hình sự

TANDTC vừa có văn bản gửi các TAND, Tòa án quân sự và các đơn vị thuộc TANDTC về việc thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử.

TAND cấp cao tại TP.HCM tổ chức gặp mặt cán bộ hưu trí

Sáng 3/1, TAND cấp cao tại TP.HCM tổ chức buổi gặp mặt đầu năm các cán bộ, Thẩm phán nguyên lãnh đạo và từng công tác tại TANDTC, TAND cấp cao tại TP.HCM và Tòa phúc thẩm TANDTC tại TP.HCM. Tham dự buổi gặp mặt ...

Bổ nhiệm hai Phó Chánh án TAND cấp cao tại TP.HCM

Sáng 3/1, tại trụ sở TAND cấp cao tại TP.HCM, TANDTC tổ chức Lễ công bố các quyết định về cán bộ cho TAND cấp cao tại TP.HCM. Dự buổi lễ có đồng chí Nguyễn Trí Tuệ, Ủy viên Ban cán sự Đảng, Phó Chánh ...

TAND hai cấp tỉnh Cà Mau: Xét xử kịp thời những vụ án được dư luận quan tâm

Ngày 27/12, TAND hai cấp tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị tổng kết công tác TAND năm 2022 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2023.

TAND hai cấp tỉnh Quảng Trị: Nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các loại án

Ngày 24/12, TAND hai cấp tỉnh Quảng Trị đã tổ chức Hội nghị triển khai công tác tòa án năm 2023. Dự và chỉ đạo Hội nghị có đồng chí Phạm Quốc Hưng, Ủy viên ban cán sự Đảng, Phó Chánh án TANDTC.