Thứ Hai, 14/10/2019

Nỗi lo rác... ngoại!

14/09/2019 10:58

Theo ước tính mỗi ngày Việt Nam thải ra 120.000 tấn rác thải. Tốc độ gia tăng trung bình mỗi năm khoảng 12%.

Đây là con số đau đầu phải xử lý rác thải trong nội địa chưa có lối ra, thì tình trạng rác thải từ các nước qua các con đường khác nhau nhập khẩu về Việt Nam, có nguy cơ trở thành bãi rác của thế giới, càng phải được Chính phủ, các cơ quan chức năng xem xét quan tâm giải quyết…

Mới đây, ngày 13/8, núi rác thải từ bãi rác Cam Ly thuộc Tp. Đà Lạt (Lâm Đồng) ước tính hàng nghìn tấn đổ xuống chảy dài hàng km lấp kín đường sá, hoa màu, nương rẫy của người dân. Rác cũng tràn xuống suối, làm ô nhiễm cả một vùng. Bãi rác này cách trung tâm thành phố Đà Lạt 5km, mỗi ngày tiếp nhận khoảng 200 tấn chất thải từ thành phố. Theo người dân, đơn vị vận hành bãi rác Cam Ly đưa rác về bãi nhưng không chôn lấp mà chỉ ủi xuống thung lũng phía dưới rồi chất đống ở đó. Chính vì thế, sau đợt mưa lớn, núi rác đã đổ sập.

Vụ sạt lở “núi rác” ở Đà Lạt chỉ là một trong vô số các hậu quả nhãn tiền từ vấn nạn rác chưa có lời giải.

Theo ước tính mỗi ngày chúng ta thải ra khoảng 18.000 tấn rác thải nhựa, con số này đang tăng dần. Với rác thải sinh hoạt, mỗi ngày Việt Nam thải ra 120.000 tấn. Tốc độ gia tăng trung bình mỗi năm khoảng 12%. Tuy nhiên, lượng rác thải thu gom chỉ ước đạt khoảng 85,5% (khu vực đô thị) và 45,5% (khu vực nông thôn) và chủ yếu được xử lý theo hình thức chôn lấp (chiếm 75%).

Cũng theo thống kê cả nước hiện có 660 bãi chôn lấp rác thải có diện tích trên 1ha, nhưng chỉ 25% đạt tiêu chuẩn hợp vệ sinh.

hai-quan-w600-h450.jpg

Hải quan kiểm tra lô hàng phế liệu nhập khẩu vào Việt Nam

Đáng nói là rác “tự sinh ra” đã nhiều, khó xử lý thì lại đứng trước vấn nạn  chúng ta đang trở thành bãi rác thải công nghệ của thế giới. Nhiều nước giàu trên thế giới chuyển rác sang các nước nghèo để tái chế nhằm đạt chỉ tiêu tái chế ở nước mình và giảm số lượng các bãi rác ở địa phương. Nhiều nước nghèo, trong đó có các doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu các loại rác thải này và biến nó thành một nguồn thu nhập giá trị. Điều đáng lo ngại là có nhiều chất thải độc hại, không thể tái chế, cũng nằm lẫn trong số các rác thải có thể tái chế. Ngoài ra, chỉ một phần rất nhỏ số nhựa thải ra là được tái chế. Số không được tái chế thì đem đốt hoặc chôn, gây ô nhiễm không khí, nước và đất.

Nhiều nước đã quyết định xuất ngược trở lại rác thải. Nhiều trong số này thay vì trở về nơi sản xuất, lại bị xuất sang các nước thứ ba khác, trong đó có Việt Nam.

Có một thực tế, đó là sự gia tăng nhập khẩu rác thải đã gây ra ùn tắc tại một số cảng. Riêng năm 2018 đã có khoảng 6.000 container rác thải nhập khẩu các loại đã chất đống tại các điểm nhập cảnh tại các cảng biển lớn, như Hải Phòng, Quảng Ninh, Cát Lái v.v…

Trước tình hình đó, Tổng cục Hải quan đã thực hiện nhiều biện pháp mạnh,  trong đó chú trọng ngăn chặn tối đa ngay từ khi hàng chưa vào đến lãnh thổ Việt Nam kết hợp với các biện pháp tăng cường kiểm tra trong, sau thông quan, điều tra khởi tố các vụ việc trọng điểm. Kết quả, việc nhập lậu phế thải, phế liệu và hàng hóa có đặc trưng phế liệu không đủ điều kiện về bảo vệ môi trường đã được ngăn chặn hiệu quả; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính nhập khẩu nguyên liệu đủ điều kiện làm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất...

hai-quan-w600-h450.jpg

Phế liệu nhập khẩu

Trong tình hình mới, nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, đồng thời, ngăn chặn các hành vi gian lận, lợi dụng nhập khẩu phế liệu để đưa chất thải vào Việt Nam, ngày 13/5/2019, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 40/2019/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường. Trong đó, Nghị định số 40/2019/NĐ-CP có sửa đổi, bổ sung quy định về nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất.

Theo đó tổ chức, cá nhân nhập khẩu phế liệu được lựa chọn làm thủ tục hải quan tại cơ quan hải quan quản lý cửa khẩu nhập hoặc cơ quan hải quan nơi có nhà máy, cơ sở sản xuất sử dụng phế liệu nhập khẩu (cơ sở sản xuất); được lựa chọn địa điểm kiểm tra chất lượng phế liệu nhập khẩu tại cửa khẩu nhập hoặc tại cơ quan hải quan nơi có cơ sở sản xuất sử dụng phế liệu nhập khẩu hoặc tại cơ sở sản xuất sử dụng phế liệu nhập khẩu.

hai-quan-w600-h450.jpg

Rác thải 

Cũng theo Nghị định 40/2019/NĐ-CP, các tổ chức, cá nhân có cơ sở sản xuất sử dụng phế liệu nhập khẩu phải đáp ứng các yêu cầu quy định mới được phép nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất. Như đáp ứng các yêu cầu và trách nhiệm về bảo vệ môi trường; Có báo cáo đánh giá tác động môi trường được Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt; Đối với dự án mới xây dựng phải đáp ứng các yêu cầu quy định tại Điều 16b và Điều 17 Nghị định số 18/2015/NĐ-CP. Đồng thời, phải có Giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất theo quy định của pháp luật.

Song song với đó, Bộ Tài chính còn phối hợp với các bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố xây dựng Quy chế phối hợp kiểm soát phế liệu nhập khẩu để báo cáo Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng trong việc cụ thể hóa, cá thể hóa trách nhiệm của các bộ, ngành, góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, kiểm soát phế liệu nhập khẩu.

Báo cáo Quốc hội về công tác bảo vệ môi trường năm 2018, Chính phủ cho biết, tổng khối lượng phế liệu nhập khẩu vào Việt Nam là hơn 9,2 triệu tấn. Nguyên nhân là áp lực từ chính sách cấm nhập khẩu một số loại phế liệu của một số quốc gia, dẫn đến phế liệu có xu hướng được chuyển vào ASEAN, trong đó có Việt Nam. Một số tổ chức, cá nhân lợi dụng việc nhập khẩu phế liệu đã đưa chất thải nguy hại, chủ yếu là phế liệu kim loại, nhựa, săm lốp cao su thải, vỏ ôtô, tàu biển chưa làm sạch tạp chất, ắc quy chì thải, sản phẩm điện tử đã qua sử dụng về Việt Nam gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là tồn đọng phế liệu, chất thải tại các cảng biển.

Theo thống kê của Bộ Tài chính hiện có 23.453 container phế liệu đang lưu giữ tại các cảng biển, trong đó 9.825 container lưu trữ trên 90 ngày, chưa làm thủ tục hải quan tính đến đầu tháng 4. Lượng hàng phế liệu tồn nhiều nhất tại Cục Hải quan Bà Rịa - Vũng Tàu với 9.468 container, tiếp theo là Hải Phòng và TP HCM lần lượt 6.082 và 4.689 container.

 

Quang Hùng

Clip đang được xem nhiều nhất: Thanh Hoá: Bà hoả thiêu rụi hàng trăm ki ốt chợ trong đêm