Thứ Hai, 30/03/2020

Nỗ lực ngăn chặn các thông tin sai lệch về dịch bệnh

29/02/2020 07:19

Hiện nay, song song với diễn biến phức tạp của dịch bệnh do virus có tên gọi COVID-19 gây ra, những tin đồn sai sự thật cũng đang lan truyền nhanh trên mạng internet. Chính bởi tốc độ lan nhanh của những tin đồn thất thiệt này đã khiến dịch bệnh bị một số người hiểu nhầm và cả thế giới hoang mang.

Nhiễu loạn thông tin về COVID-19

Những ngày qua, các ứng dụng và nền tảng truyền thông xã hội phổ biến ở Trung Quốc đã tràn ngập những tin đồn và thông tin chưa được xác minh về loại virus này. Các “thuyết âm mưu” leo thang khiến công việc chiến đấu với bệnh dịch của các bác sĩ và nhân viên y tế trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Tin đồn phổ biến nhất trong những ngày qua khi bệnh dịch COVID-19 lan rộng có lẽ là “một vũ khí sinh học”. Họ tung tin rằng, virus được tạo ra bởi Trung Quốc, hoặc một tầng lớp toàn cầu mờ ám nào đó hoặc bất cứ ai khác đang bí mật điều hành thế giới, và những người giàu có, quyền lực muốn hủy diệt Trái đất bằng cách giết chết hàng tỷ người.

Hay một tin đồn trực tuyến khác thì lại cho rằng, những cơ sở vũ khí sinh học bí mật của Trung Quốc ở Vũ Hán đã tung ra dịch bệnh này. Một số người còn tung tin rằng loại virus này đã được tung ra có mục đích. YouTuber Jordan Sather đã chia sẻ một “thuyết âm mưu” với 115.000 người theo dõi trên Twitter. Người này đã nói đến một sáng chế của Viện Pirbright ở Surrey, Anh, liên quan đến việc phát triển một phiên bản virus yếu để sử dụng trong vaccine. YouTuber này cũng tuyên bố Quỹ Bill và Melissa Gates của tỷ phú người Mỹ đã tài trợ cho nghiên cứu của Viện Pirbright. Tuy nhiên, những điều này sau đó đã bị bác bỏ.

covid-19-w1000-h684.jpg

Công an Thừa Thiên-Huế xử phạt chủ tài khoản FB vì tung tin sai sự thật về dịch COVID-19

Còn ở Trung Quốc, nếu dạo trên ứng dụng mạng xã hội WeChat để tìm cách bảo vệ bản thân trước loại virus chủng mới, rất có thể sẽ nhận được những lời khuyên vô căn cứ và vô lý như uống dấm, suy nghĩ tích cực bằng cách nghĩ về 3 điều mà bạn biết ơn, hay tránh uống cà phê… Bên cạnh đó, do số ca nhiễm hiện đã vượt qua đợt dịch SARS năm 2002-2003, một loạt tin thất thiệt đã song hành với nó trên mạng xã hội, từ đóng cửa sân bay, phun thuốc khử trùng từ máy bay đến người bệnh trốn khỏi bệnh viện và cả những tuyên bố hùng hồn cho rằng nCov chính là âm mưu sử dụng vũ khí sinh học… Thực tế, WeChat được sử dụng rộng rãi khắp Trung Quốc. Với hơn 1 tỷ người dùng hoạt động hàng tháng, ứng dụng Tencent cho phép mọi người trò chuyện, thanh toán hóa đơn, chơi game, mua sắm và truy cập các dịch vụ của Chính phủ, mà không cần phải thoát khỏi WeChat.

Còn theo hãng tin BBC, trên các nền tảng mạng xã hội khác nhau xuất hiện một video có tựa đề "Y tá Trung Quốc ở bệnh viện Vũ Hán tiết lộ sự thật về virus COVID-19". Người phụ nữ xuất hiện trong video này nói rằng, ca nhiễm bệnh thực tế ở Trung Quốc là 90.000 người, vượt xa con số gần 8.000 người mà chính phủ đưa ra ở thời điểm đó, và còn cho biết virus mang “đột biến thứ hai", khiến một người có thể lây cho 14 người.

Tương tự, trên YouTube cũng có một đoạn video dài 11 phút, thu hút hàng chục nghìn lượt xem, trong đó tung tin rằng virus mới này đã khiến 180.000 người tử vong tại Trung Quốc, đồng thời đưa ra những phương pháp điều trị sai cách.

Cũng liên quan tới dịch viêm phổi cấp đang bùng phát tại Trung Quốc, hãng tin AFP cho biết, trên Facebook vừa qua đã xuất hiện nhiều bài đăng về danh sách các địa điểm và một số loại thực phẩm như gạo, bánh quy và hành tây ở Sydney (Australia) bị nhiễm virus chủng mới. Tuy nhiên, cơ quan y tế của Sydney sau đó khẳng định rằng các địa điểm và thực phẩm này không hề gây rủi ro cho người dân cũng như du khách.

Rõ ràng, bệnh dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp kéo theo một làn sóng tin giả đáng báo động, lan truyền với tốc độ chóng mặt trên mạng xã hội mà nếu không biết chắt lọc, những thông tin này hoàn toàn có thể gây tác động xấu tới hình ảnh của các cá nhân, tổ chức và thậm chí là của một quốc gia nào đó, dẫn tới những hành động phân biệt, kỳ thị.

Mạnh tay xử lý người tung tin đồn thất thiệt

Khi cuộc khủng hoảng dịch bệnh diễn ra, Trung Quốc đã mạnh tay hơn trong việc kiểm soát thông tin liên quan, bao gồm cả những nỗ lực dập tắt tin đồn và thông tin sai lệch. Hơn 250 người đã bị phạt ở Trung Quốc vì phát tán tin đồn liên quan đến bệnh dịch khiến cho công chúng giảm niềm tin vào các nguồn tin chính thống. Ở Trung Quốc, lan truyền tin đồn sai sự thật gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội có thể phải đối mặt với nhiều hình thức xử lý như cảnh cáo, bị giam giữ từ 5 ngày đến 7 năm tù.

Ngoài Trung Quốc, nhiều nước, tổ chức trên thế giới cũng nỗ lực hết sức để kiểm soát thông tin sai lệch tràn lan.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 2-2 đã cảnh báo rằng sự bùng phát dịch bệnh COVID-19 đã đi kèm với sự dư thừa thông tin, trong đó có rất nhiều thông tin không chính xác, khiến người dân hoang mang và khó tìm được nguồn thông tin đáng tin cậy khi cần thiết. WHO cho biết tổ chức này đã thành lập các nhóm truyền thông xã hội “làm việc liên tục 24 giờ mỗi ngày” để xác định những tin đồn phổ biến nhất có khả năng gây ảnh hưởng tới sức khoẻ cộng đồng, cũng như các biện pháp phòng chống bệnh dịch sai lầm.

covid-19-w1000-h684.jpg

Một chủ FB ở Thanh Hóa bị xử phạt vì tung tin sai sự thật về dịch COVID-19

Ngày 3-2, đại diện WHO cho biết đang khẩn trương làm việc với các tổ chức truyền thông và mạng xã hội lớn nhằm tìm giải pháp chống lại việc lan truyền thông tin sai lệch liên quan tới dịch bệnh này. Hiện WHO đã làm việc với Google để bảo đảm rằng, những thông tin chính thức về virus do WHO đưa ra sẽ nằm ở top đầu kết quả tìm kiếm của người sử dụng internet. Ngoài Google, các nền tảng mạng xã hội như Twitter, Facebook, Tencent hay Tiktok cũng sẽ có những bước đi phù hợp để hạn chế việc phát tán thông tin sai lệch.

Mạng xã hội Facebook cho biết, trước dịch COVID-19 hiện nay, họ tập trung ngăn chặn những thông tin liên quan đến các phương pháp chữa trị sai. Instagram- thuộc sở hữu của Facebook-cũng đang chặn một số hashtag nhất định liên quan đến nCov.

Một số quốc gia khác ở châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, Phillipines, Malaysia... cũng cảnh báo sẽ xử lý mạnh tay đối với hành vi phát tán tin giả về COVID-19. Tờ Malay Mail cho biết, Ủy ban Thông tin và truyền thông đa phương tiện Malaysia cùng lực lượng cảnh sát nước này tuyên bố sẽ giám sát chặt chẽ việc tung tin thất thiệt liên quan tới virus corona mới. Theo đó, những người bị phát hiện tung tin giả khiến dư luận và người dân hoang mang, bất ổn có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù. Đến nay, Malaysia cũng đã bắt giữ một số đối tượng phát tán tin giả về virus và những người này có thể sẽ phải đối mặt với bản án nghiêm khắc…

Thực tế cho thấy, thông tin sai lệch, tin đồn, tin tức giả và thuyết âm mưu đã trở thành một vấn đề lớn của các trang truyền thông xã hội những năm gần đây. Ai cũng biết, thông tin sai lệch có thể trở nên nguy hiểm hơn trong các trường hợp khẩn cấp liên quan đến sức khỏe, gieo rắc nỗi sợ hãi cho người sử dụng mạng khi chúng bị truyền tràn lan.

Ở Việt Nam, cơ quan chức năng cũng đã vào cuộc tích cực ngăn chặn, xử lý các trang mạng và chủ nhân các Facebook tung các thông tin giả mạo, sai sự thật khiến cộng đồng hoang mang. Trong lúc này, điều cần nhất là mỗi người dân đều cần phải tỉnh táo tiếp nhận thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh, từ đó có biện pháp phòng, chống dịch bệnh hiệu quả nhất; tránh tiếp nhận, phát tán những thông tin không đúng về tình hình dịch bệnh, gây hoang mang lo lắng và làm phức tạp thêm tình hình phòng, chống dịch bệnh.

An Ngọc