Sự kiện nổi bật
giá xăng
nắng nóng
năng lượng tái tạo
bệnh đậu mùa
Tìm kiếm

Chuyện học và chuyện đời

Giống loài nào cũng phải học để tồn tại, thích nghi và phát triển. Ở trình độ cao, học vấn lại càng quan trọng. Học vấn giúp cho đời thêm màu sắc, hiểu biết để không lạc lõng, không tự đại, không buông xuôi. Học vấn là khả năng tự học, tự hỏi chính mình.

Nói là gieo, nghe là gặt

Muôn vàn thứ để học. Những năm đầu đời, ta được dạy để tự chủ bản thân lề lối, nếp sinh hoạt, rồi học kiến thức nền tảng, lớn chút nữa học về chuyên môn, rồi khi trưởng thành học chuyên tu để phát triển một nghề nghiệp… Đi qua gần hết thời gian, mới nhận ra rèn nhân để đi trong đời mới là khó và cần nhất.

Bản chất tự nhiên con người đều thích nói hơn nghe. Vì ai cũng có bản tính muốn bộc lộ để than thân, để trình bày kiến thức, để giải tỏa những cảm xúc tức giận, để mưu cầu tình yêu và nhiều khi để chỉ trích.

Ta có thể nhận ra một người có học chính thống qua câu chuyện xã giao 5 phút. Người ấy ngồi nghe mình chăm chú, không cướp lời ai, lời nói lại vừa đủ, rõ ý, mạch lạc, hoàn toàn thuyết phục. Từng ý người nói ra nảy nở như vườn hoa đầy sắc thơm. Chuyện công việc hay chuyện gẫu đều vui và bổ ích.

1589893298phpsw7o1g-w500-h333.jpeg

Pythagore có một câu rất đúng: “Nói là gieo, nghe là gặt”. Không phải cứ học vấn uyên thâm, nói lời êm tai, đầy hào khí là chinh phục được nhân tâm. Nói ít, thận trọng, vừa đủ. Lắng nghe cẩn thận, suy nghĩ sâu xa, giữ mực tư cách tốt khiến mọi người cảm nhận được sự chân thành, họ thấy mình được quan tâm một cách đúng đắn.

Nhưng nói chuyện duyên dáng không dễ chút nào. Để có những ý tưởng, những tâm tình ôm trong lòng thì dễ, nhưng muốn bộc lộ rõ ràng, đầy đủ thì đâu đơn giản. Khiến người ta muốn nói đã khó, nói đúng điều người ta muốn nghe thì càng khó hơn.

Để có 5 phút giao thiệp ấn tượng, người học phải kinh qua nhiều trải nghiệm, phải học - đọc – đi - nghe, phải tích lũy, có tư duy để biến chuyển và áp dụng những điều đó cho bản thân mình.

Cả đời học đọc, học viết

Có một câu nói nổi tiếng: “Không có gì mới dưới mặt trời này”.

Ở nhà hay tại nơi làm việc, không cần quá nhiều sách nhưng nhất thiết nên sở hữu những tác phẩm kinh điển. Muốn giỏi lập luận cần đọc nhiều sách triết học, sách dạy logic, sách thuyết trình. Muốn giàu ý tưởng, hãy đọc tài liệu, sách báo ghi chép của những người khác, những sách chuyên bàn về những vấn đề, lĩnh vực liên quan.

Cuộc sống đổi thay, các công cụ phục vụ việc học tập đa dạng, lắm khi khiến người học hoang mang vì bị lẫn trong mớ thông tin. Nên ngoài sách vở để học, nhất định phải có từ điển. Không chỉ học ngoại ngữ mới cần từ điển, ngay cả học chuyên môn, học nghệ thuật, học kinh doanh cũng nên có. Hiểu rộng khái niệm “từ điển”, đó là tập hợp những thông tin, kiến thức chính thống phục vụ cho việc tra cứu, khảo cứu. Dùng từ điển hằng ngày sẽ rèn cho người học tư duy hệ thống, mạch lạc, khoa học.

best-books-for-pu-ba-llb-2020-w500-h250.jpg

Chân lý có một, sự thật có hai, cuộc sống có đúng có sai và có cái khác. Sách vở ghi chép những hữu hạn của tri thức, nhưng nếu người trí thức là một cái đầu ai đó chứa đầy chữ nghĩa trong một đống sách vở mà đã có thể dương dương tự đắc là có học vấn hơn người, rồi trích dẫn, rồi đưa ra những lý luận giáo điều, những công thức xơ cứng mà phán xét, phủ định những cách khác thì đó là hủ nho.

Vì vậy, khi đọc phải ghi chú, đọc xong phải tổng hợp. Phải thường đọc đi đọc lại các ghi chú để khi hữu dụng sẽ nhớ dùng. Hãy đọc những câu từ như nhìn một cô gái đẹp, để sau khi đọc xong không loãng trong tâm hồn bạn, mà còn vương lại một điều gì đó diễm lệ, thật sự khắc sâu.

Chuyên môn có thể khác nhau song lúc rảnh hãy dành cho việc viết: một đoạn chia sẻ, bài ngắn hoặc bài báo. Độ khó của 4 kỹ năng Nghe – Nói – Đọc – Viết ngang nhau, song tổng hợp nhất vẫn là kỹ năng viết. Tưởng tượng, ngẫm nhớ và thu hoạch tất cả những trải nghiệm vào trong vài dòng chữ, mất kỳ cùng công sức, toát mồ hôi. Lời văn có thể chẳng hoa mỹ, nhưng đánh sâu lạc ấn vào trí óc, vào trái tim người đọc.

Sự học hiện nay

Càng học càng thấy bao la. Quá nhiều thứ phải biết và không nên biết, thường trải qua mới hiểu “Giá như nên/ không nên biết điều này”.

Ngày xưa, người có trình độ như ông giáo Thứ (trong Sống Mòn của Nam Cao) có thể được xem là nhân sĩ trí thức. Nói chung, họ học sâu biết nhiều hơn, có trình độ được đào tạo cao hơn mặt bằng chung, thuộc tầng lớp được xã hội gọi là “thầy”, như thầy giáo, thầy cãi, thầy thuốc…

Trí thức một cách chính đáng và chính thống phải có mặt ở mọi tuyến đầu của cuộc sống, ở vị trí quan trọng nhất trong xã hội, tham gia tiên phong giải quyết tích cực, trên cơ sở khoa học và thực tiễn những vấn đề, những bài toán mới, nóng và phát triển.

Ngày nay, mạng xã hội và công nghệ phát triển mạnh mẽ, mang lại bao tiện ích phục vụ cho đời sống. Mặt khác, chúng lại làm cho nhiều người hoang mang, không phân biệt được thực giả lẫn lộn. Người ta cảm thấy cô đơn trong phức tạp của sự kết nối, cảm thấy nhàm chán trước biết bao nhiêu “món ăn công nghệ”. Vì vậy, mỗi người một cách, song lối sống, cung cách làm việc cần hài hòa, rèn luyện một tư duy hệ thống, chọn lọc những điều có ích để làm bạn, gần gũi với thiên nhiên, con người.

cau-noi-hoc-hoc-nua-hoc-mai-la-cau-noi-cua-ai-w500-h262.jpg

Cụ Huỳnh Thúc Kháng có một tư tưởng truyền đời: học cho có đạo đức, học cho có hiểu biết, học để giỏi ứng dụng. Còn Giuyn Vecnơ viết: Biết quan sát, tận dụng từng điều nhỏ nhặt quanh ta, tất có ngày đắc dụng. Học ở mọi chỗ, ở mọi người, ở mọi nơi, ở mọi lúc. Học đến đâu, tổng kết thành các quy luật, hình thành nên quy tắc, xác định những quy phạm đến đó. Nhưng điều mấu chốt là tạo trong não khả năng tư duy.

Khi nào ta coi việc đi xem một buổi hòa nhạc thính phòng, đọc một cuốn sách triết học hàn lâm hay viết một bài báo nhỏ là món giải trí thiết thực thì việc học tự khắc đã ngấm vào người, trưởng thành trong việc tự học.

Lúc đó, đời sống sẽ không mấy phức tạp, ta có thể nhâm nhi mỗi ngày.

NB Hoàng Phương

Nhận xét

Nội quy: Nhận xét có tối thiểu 3 ký tự.

0 nhận xét

Bài viết cùng chuyên mục

Đề thi chính thức môn Toán THPT Quốc gia năm 2022

Hết giờ làm bài thi môn Toán, các thí sinh cho rằng đề thi năm nay không quá khó. Đề thi có cấu trúc tương tự năm ngoái, gồm 50 câu trắc nghiệm khách quan và thời gian làm bài là 90 phút.

Tốt nghiệp THPT Quốc gia 2022: Kết thúc ngày thi đầu tiên

Chiều nay, ngày thi đầu tiên của kì thi tốt nghiệp THPT Quốc gia đã kết thúc. Tính đến thời điểm hiện tại, hơn 1 triệu sĩ tử trên cả nước, đặc biệt, Thành phố Hà Nội với gần 98.000 thí sinh đã hoàn thành ...

Bữa ăn trưa của dân văn phòng trong thời bão giá

Ngoài phí di chuyển, chi phí cho bữa ăn trưa là chi phí gần như cố định đối với đại đa số nhân viên văn phòng. Thời bão giá, dễ dàng nhận thấy chi phí này đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Mẹo hay cho những ai đang “chập chững” bước vào con đường làm vườn

Làm vườn là hoạt động không chỉ giúp tạo ra môi trường sống có tính thẩm mỹ, trong lành mà còn giúp cho tinh thần luôn thư thái, nhẹ nhàng. Và điều may mắn là ai cũng có thể trở thành một người làm vườn ...

Đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT Quốc gia 2022 vào tác phẩm "Chiếc thuyền ngoài xa"

Các sĩ tử đã hoàn thành bài thi đầu tiên của kì thi THPT Quốc gia 2022. Đề thi Ngữ văn ra tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” , phần nghị luận nói về thế hệ trẻ.

Sáng nay, các thí sinh ở Hà Nội bước vào môn thi đầu tiên của kì thi tốt nghiệp THPT Quốc gia 2022

Sáng nay (7/7) gần 98.000 thí sinh ở Hà Nội làm bài thi môn Ngữ Văn. Đây là môn thi đầu tiên và cũng là môn thi tự luận duy nhất của kì thi tốt nghiệp THPT Quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm tra điểm thi tốt nghiệp THPT Quốc gia tại Thừa Thiên Huế

Sáng 7/7, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cùng đoàn công tác đã tới điểm thi Trường Trung học phổ thông Đặng Huy Trứ, phường Hương Chữ, Tx.Hương Trà, tỉnh TT-Huế để kiểm tra công tác tổ chức và động ...

Đối mặt với căng thẳng mùa thi: Cha mẹ có thể làm gì cho con em mình?

Kì thi tốt nghiệp THPT năm 2022 đang diễn ra vào ngày 7 và 8/7. Không ít sĩ tử đối mặt với những kì vọng của cha mẹ và của chính bản thân sẽ trải qua những xáo trộn tâm lý như cảm thấy lạc lõng ...

Ghé thăm ngôi nhà cổ có đàn mèo 6 ngón của nhà văn huyền thoại Hemingway

Ngôi nhà của cố nhà văn huyền thoại Hemingway tại Key West sau khi chuyển đổi thành bảo tàng tham quan đã thu hút rất nhiều du khách ghé đến. Ngoài việc là nơi in đậm dấu ấn một thời của nhà văn huyền thoại ...

Chiều nay, các thí sinh làm thủ tục dự thi tốt nghiệp THPT Quốc gia 2022

Chiều nay, hơn 1 triệu thí sinh trên cả nước đã đến làm thủ tục dự thi tốt nghiệp THPT Quốc gia 2022 tại hơn 2.200 điểm thi. Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay sẽ chính thức diễn ra trong 2 ngày, 7/7 và ...