Chủ Nhật, 13/06/2021

Vụ lừa đảo hy hữu tại Công ty Minh Hiếu Bạc Liêu: Vi phạm tố tụng nghiêm trọng, quy kết thiếu căn cứ

17/08/2020 09:03

Đó là nhận định của TAND cấp cao tại TP. HCM về quá trình giải quyết vụ án của các cơ quan tố tụng tỉnh Bạc Liêu, khiến nhiều bị cáo là lãnh đạo Công ty Minh Hiếu Bạc Liêu kêu oan ròng rã nhiều năm qua...

1-w700-h501.png

Ông Dũng bên chồng đơn kêu oan

Vi phạm tố tụng nghiêm trọng đến mức... khó tin

Theo bản án phúc thẩm số 69/2019/HS-PT của TAND cấp cao tại TP.HCM, Công ty cổ phần thủy sản Minh Hiếu Bạc Liêu (viết tắt là Công ty Minh Hiếu) do bà Nguyễn Thị Út (SN 1983) làm Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc; ông Ngô Chí Dũng (SN 1960) làm Phó giám đốc; ông Huỳnh Thanh Đoàn (SN 1975) làm kế toán trưởng.

Ngày 21/7/2010, Công ty Minh Hiếu ký hợp đồng vay của Ngân hàng (NH) BIDV Bạc Liêu 11,4 tỷ đồng (làm tròn số) để đầu tư thiết bị lạnh, hệ thống xử lý nước thải. Theo thỏa thuận, công ty phải thế chấp tài sản hình thành trong tương lai là hệ thống máy móc, thiết bị trị giá 18,2 tỷ đồng, mua từ tiền giải ngân của hợp đồng tín dụng.

Vay 11,4 tỷ đồng nhưng trên thực tế, Ngân hàng chỉ giải ngân 11,1 tỷ, Công ty Minh Hiếu ký hợp đồng mua bán số 20 với Công ty điện lạnh Sài Gòn lắp đặt hệ thống máy móc, thiết bị hết 8 tỷ đồng. Số tiền 3 tỷ còn lại, Phó giám đốc Dũng thỏa thuận với ông Huỳnh Văn Long (Giám đốc của Công ty điện lạnh Sài Gòn) để trả khoản nợ trước đó của Công ty Minh Hiếu còn nợ ông Long. Các cơ quan tố tụng tỉnh Bạc Liêu quy kết ông Dũng chiếm đoạt 3 tỷ, sử dụng khoản vay không đúng mục đích.

Ngoài khoản tiền trên, các lãnh đạo Công ty Bạc Liêu bị quy kết về hành vi liên quan đến số tiền 16,1 tỷ đồng lập 06 hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) khống và 2 hóa đơn GTGT chênh lệch. Bà Nguyễn Thị Út không tham gia điều hành, chỉ thực hiện theo phân công của ông Dũng, ký các hợp đồng tín dụng, hóa đơn khống, đóng vai trò giúp sức tích cực cho ông Dũng; Ông Huỳnh Thanh Đoàn hỗ trợ cho ông Dũng tổ chức ghi hóa đơn nên bị quy trách nhiệm về phần tiền chiếm đoạt liên quan đến các hóa đơn có thông tin giả...

Ông Dũng bị cấp sơ thẩm tuyên phạt 20 năm tù, bà Út và ông Đoàn mỗi người 14 năm tù cùng về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Ba người đồng loạt kháng cáo kêu oan.

Xem xét kháng cáo và đánh giá toàn diện vụ án, HĐXX TAND cấp cao tại TP.HCM phát hiện các Cơ quan Cảnh sát điều tra (CQĐT) Công an tỉnh Bạc Liêu, VKSND tỉnh Bạc Liêu có nhiều thiếu sót, vi phạm tố tụng. Cụ thể, theo Điều 123 Bộ luật Tố tụng hình sự, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định (QĐ) khởi tố bị can, CQĐT phải gửi QĐ khởi tố và tài liệu cho VKS cùng cấp để xét phê chuẩn. Trong 3 ngày kể từ ngày nhận được QĐ khởi tố bị can, VKS phải ra QĐ phê chuẩn hoặc QĐ hủy bỏ QĐ khởi tố gửi cho CQĐT.

Hồ sơ vụ án thể hiện QĐ khởi tố các bị can đề ngày 30/8/20l6, thế nhưng đến ngày 05/9/2016 mới có QĐ phê chuẩn QĐ khởi tố bị can. Như vậy, QĐ khởi tố bị can nêu trên của CQĐT được thực hiện khi chưa có QĐ phê chuẩn của VKS cùng cấp. Tương tự đối với các Lệnh bắt các bị can để tạm giam; Lệnh khám xét, các QĐ khởi tố... cũng được CQĐT thực hiện khi chưa có QĐ phê chuẩn của VKS cùng cấp. Rõ ràng, CQĐT, VKS cấp sơ thẩm đã có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hình sự.

Chưa hết, cấp sơ thẩm còn vi phạm nghiêm trọng khi xác định tư cách tham gia tố tụng của đương sự. Ngân hàng BIDV Bạc Liêu có lúc được xác định là “nguyên đơn dân sự”, lúc lại biến thành “bị hại”. TAND cấp cao xác định: BIDV Bạc Liêu không phải là pháp nhân, không có tư cách tố tụng. Ngân hàng BIDV Việt Nam mới là pháp nhân, mới có đầy đủ quyền và nghĩa vụ được pháp luật quy định khi tham gia tố tụng.

Ông Dũng kêu trời: Những quy định về tố tụng cụ thể, rõ ràng như vậy nhưng CQĐT, VKS địa phương vẫn bất chấp, vi phạm đến khó tin, đẩy chúng tôi vào cảnh chịu oan sai. Thật may mắn khi TAND cấp cao tại TP.HCM đã phân tích thấu đáo, làm rõ các vi phạm tố tụng...

2-w700-h451.png

Công ty Minh Hiếu Bạc Liêu điêu đứng sau khi vụ án bị khởi tố sai tố tụng

“Quy kết các bị cáo thiếu căn cứ”

Xét các yếu tố cấu thành tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, HĐXX nhận định: Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản bắt buộc phải hành vi gian dối và hành vi chiếm đoạt. Cấp sơ thẩm quy kết các bị cáo thực hiện hành vi gian dối chiếm đoạt hai khoản tiền của ngân hàng là 3 tỷ đồng thông qua thế chấp hợp đồng mua bán tài sản không có thật và khoản tiền 16,1 tỷ lập hóa đơn GTGT giả và hóa GTGT chênh lệch. Thực tế như thế nào?

Xét quá trình thực hiện hợp đồng, Tòa nhận thấy các bên đều có vi phạm, phía ngân hàng không giải ngân đủ số tiền vay; phía Công ty Minh Hiếu vi phạm trong việc sử dụng số tiền vay 3 tỷ đồng không đúng mục đích. Việc Công ty Minh Hiếu dùng 3 tỷ để trả nợ cho ông Huỳnh Văn Long là gian dối hay chỉ là sử dụng vốn vay không đúng mục đích? Theo Điều 13 của hợp đồng nêu rõ ngân hàng có quyền đình chỉ cho vay, thu hồi nợ trước hạn khi phát hiện bên vay sử dụng vốn vay không đúng mục đích.

Mặt khác, thực tế quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty Minh Hiếu đã trả nợ gốc và lãi hơn 8 tỷ đồng cho ngân hàng, chỉ còn dư nợ là 4,78 tỷ đồng. Trong khi tài sản thế chấp để đảm bảo cho toàn bộ số tiền vay vẫn còn nguyên, chưa giải chấp bất kỳ tài sản thế chấp nào. Như vậy, cần phải làm rõ ngân hàng đã có thiệt hại xảy ra hay chưa trong khi tài sản các bị cáo thế chấp vẫn còn nằm ở ngân hàng? Do đó, việc cấp sơ thẩm quy kết các bị cáo lừa đảo chiếm đoạt 3 tỷ đồng đồng là thiếu căn cứ, chưa thỏa mãn dấu hiệu gian dối và chiếm đoạt tài sản của tội lừa đảo.

Về việc cấp sơ thẩm quy kết các bị cáo chiếm đoạt 16,1 tỷ đồng liên quan đến 06 hóa đơn GTGT khống và 2 hóa đơn GTGT, cấp phúc thẩm nhận định cũng không thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội lừa đảo, thiếu căn cứ kết tội.

Công văn số 8638 ngày 13/7/2016 của BIDV gửi CQĐT xác định “Hóa đơn GTGT không phải là căn cứ để giải ngân”, không có thì ngân hàng vẫn giải ngân theo hợp đồng tín dụng ký kết. Phía ngân hàng thừa nhận cho vay đúng quy trình; ngân hàng nhận tài sản thế chấp mới cho vay. Tài sản thế chấp cho các hợp đồng này là 25,2 tỷ đồng, vượt tỷ lệ đảm bảo cho số tiền vay.

Vị đại diện VKSND cấp cao tại TP.HCM chỉ rõ: Cấp sơ thẩm quy kết các bị cáo phạm tội lừa đảo là chưa đảm bảo tính trung thực, khách quan, công bằng. Hành vi các bị cáo chưa thỏa mãn dấu hiệu của tội lừa đảo, vì các bị cáo không hành vi gian dối, ngân hàng không có thiệt hiệt xảy ra, toàn bộ tài sản thế chấp vẫn lớn hơn dư nợ rất nhiều. Quá trình điều tra, truy tố, xét xử có nhiều vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng...

Xem xét toàn diện, TAND cấp cao tại TP.HCM tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm; chuyển hồ sơ cho vụ án cho VKSND tỉnh Bạc Liêu để giải quyết lại theo luật định luật.

Ngày 16/7/2020, VKSND tỉnh Bạc Liêu ra cáo trạng số 20/CT-VKS-P1 giữ nguyên quan điểm truy tố các bị cáo về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Tuy nhiên, số tiền chiếm đoạt từ 19,2 tỷ đồng trong lần truy tố trước đã “tụt” xuống còn 13,9 tỷ đồng. Đặc biệt, các vấn đề từng được TAND cấp cao, VKSND cấp cao tại TP.HCM nhận định về việc thiếu căn cứ quy kết các bị cáo lại không được cáo trạng mới đề cập đến. Từ đó, phía gia đình ông Dũng, ông Đoàn, bà Út gửi đơn khẩn thiết kêu oan.

Theo dõi vụ án, luật sư Trần Hải Đức (Đoàn luật sư TP.HCM) nhận định: Hồ sơ vụ án thể hiện phía ngân hàng đã khởi kiện vụ án dân sự ở Tòa thị xã Giá Rai. Sau đó, ngân hàng có đơn tố cáo với lý do Công ty Minh Hiếu sử dụng vốn không đúng mục đích. Phía Ngân hàng không tố cáo Công ty Minh Hiếu lừa dối để chiếm đoạt vốn vay. Do vậy, cần xác định căn cứ khởi tố vụ án, khởi tố các bị can là hoàn toàn sai. Luật sư Đức lưu ý TAND cấp cao và VKSND cấp cao tại TP.HCM cũng xác định các bị cáo không thực hiện hành vi gian dối, không chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, các cơ quan tố tụng tỉnh Bạc Liêu cần thận trọng, khách quan, tuyệt đối tránh oan sai.

An Dương