Thứ Ba, 20/8/2019

“Giải mã văn hóa từ đối thoại”

14/8/2019 17:08 UTC+7
(CLXH) - Cuốn sách “Giải mã văn hóa từ đối thoại” của hai tác giả Nguyễn Quang Minh và Ngô Hương Giang đã chính thức ra mắt độc giả ngày 10/8/2019, tại Hà Nội....

Những tinh hoa văn hóa được tác giả chắt lọc, thể hiện thông qua hình thức đối thoại để người đọc dễ hiểu và cảm nhận được những cung bậc giá trị văn hóa của cuộc sống.

Văn hóa - những mã giải

Văn hóa là hệ thống tri thức, được đúc kết từ quá trình nghiệm sinh phong phú của con người. Trải qua lịch sử tiến hóa lâu dài, văn hóa đã vượt ra ngoài lãnh thổ của một quốc gia, để lan tỏa sức mạnh, tầm ảnh hưởng của mình đến các quốc gia, dân tộc khác. Nếu như tính tự thân làm nên giá trị bản sắc của một dân tộc trong văn hóa, thì yếu tố tích hợp lại làm nên sự đa dạng. Do đó, văn hóa không phải là khuôn phạm ngôn ngữ, mà nó phát triển theo hướng: đa dạng nhưng thống nhất, mở rộng nhưng sâu sắc. Đó là tính đối xứng mà không thực thể ngoài văn hóa nào có được. Văn hóa, theo đó đã trở thành phạm trù phổ quát, ôm trùm đời sống con người, từ cách con người nghĩ cho đến cách con người hành động. Cho nên, văn hóa xét về mặt khoa học là lĩnh vực đặc thù, nhưng xét về xã hội thì lại là rường cột tư tưởng của kiến tạo trật tự. Tất cả những điều đó làm nên tính linh hoạt của văn hóa, giống như dòng nước luôn biết cách xuyên qua mọi ngã rẽ của thế sinh, khiến con người trở nên mạnh mẽ và kiêu hùng trước muôn loài.

Có lẽ, vì đặc tính linh hoạt, vừa phong phú vừa đặc thù, vừa mở rộng vừa sâu sắc, vừa bình dân vừa tinh hoa, cho nên văn hóa đã ấn định giá trị của mình thuộc riêng về con người và xã hội loài người. Thế giới loài vật không thể có văn hóa, vì thế giới ấy không có những tiêu chí đạo đức và thẩm mỹ. Giá trị là thước đo chỉ thuộc riêng văn hóa, quy định phẩm cách của con người, giúp họ điều chỉnh các hành vi xã hội.

Ông Nguyễn Quang Minh - Nhà nghiên cứu phương Đông

Trong cơn bĩ cực của lịch sử, tinh thần dân tộc chính là sức mạnh để con người vượt qua thử thách, đấu tranh chống lại các thế lực thiên tai và nhân tai. Tính dân tộc, tinh thần tự cường quốc gia là những biểu hiện khác nhau của cùng một thuộc tính văn hóa. Chỉ từng đấy thôi, chúng ta đã hình dung được văn hóa có vai trò to lớn trong việc ứng biến với rủi ro, khủng hoảng, kiến thiết đất nước hùng cường như thế nào.

Trong cuộc “đối đầu” với thế giới tự nhiên ban sơ, văn hóa chính là tri thức kinh nghiệm ứng biến trước rủi ro thường trực, là phần tĩnh trước phần động. Trong sự đối diện với khủng hoảng xã hội, văn hóa là “lương tri”, khiến con người thức tỉnh, làm con người đẹp hơn, minh triết hơn. Dù lý luận thế nào, thì văn hóa vẫn là một phạm trù rộng lớn nhất và bí hiểm nhất. Nó giống như “đôi mắt” của người phụ nữ Ả Rập: Trông trước mắt, mà nghĩ tựa nghìn năm. Càng đi sâu vào văn hóa, chúng ta càng thấy con đường tri thức trải dài vô tận, với chiều sâu hun hút. Con đường ấy thách thức trí tuệ con người, khiêu khích và thúc giục đam mê chinh phục, khám phá.

Không con đường nào chông gai, nhưng cũng đầy vẻ vang bằng con đường tri thức. Không có thế giới nào phức tạp nhưng cũng đầy mê dụ, quyến rũ như thế giới của những di sản. Văn hóa chính là nhịp nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa hiện tại và tương lai trên mỗi ngả đường tri thức. Bởi, văn hóa là những mã giải.

Đối thoại để… “giải mã” văn hóa

Chính vì văn hóa là những mã giải, cho nên nó thách thức trí tuệ và bản ngã con người. Đặt con người vào “vũ trụ tri thức” không điểm kết, hướng con người ra biển khơi “bắt nữ thần mặt trời” nhưng chẳng bao giờ hái được “hoa nguyệt quế”. Những mã giải này vừa thách thức trí năng con người, nhưng cũng vừa thanh lọc tinh thần, đức thiện lương nơi họ. Đó là lý do tại sao văn hóa nhân loại hàng nghìn năm nay vẫn đứng sừng sững tựa dải ngân hà, mà bao thế hệ con người không khám phá hết bí ẩn sâu thẳm trong nó.

Cuốn sách “Giải mã văn hóa từ đối thoại”

Hành trình chinh phục những mã giải văn hóa là một hành trình dài, mà chỉ những người bền tâm vững chí mới có thể khám phá. Nhà nghiên cứu phương Đông: Nguyễn Quang Minh, trong suốt hành trình bốn mươi năm nghiên cứu văn hóa đã phải tự răn mình: “Không hiểu chính mình, chúng ta không thể hiểu thế giới”. Ông xem việc hiểu chính mình, chính văn hóa trong mình là lý luận căn bản để bước ra thế giới, tiếp nhận những nền văn hóa khác của nhân loại. Trên hành trình đi tìm lửa tri thức truyền thống văn hóa dân tộc, nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Minh đã phải đấu tranh với nỗi sợ hãi trong mình khi lạc vào khu rừng trí tuệ sâu thẳm không có điểm cuối. Tình yêu với văn hóa dân tộc đã truyền cảm hứng cho ông để từng bước chinh phục và giải mã các lớp khoá văn hóa, đưa tri thức văn hóa đến gần với độc giả, kiến giải cho họ những cách hiểu từ gốc rễ của vấn đề.

Cuốn sách “Giải mã văn hóa từ đối thoại” là tập hợp những buổi “đối thoại” trực tiếp giữa nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Minh với Ngô Hương Giang, trên tinh thần cởi mở và bình đẳng. Những tri thức trong cuốn sách này có thể đúng, có thể chưa phù hợp với từng quan điểm cá nhân, song những gì thể hiện trong tác phẩm khẳng định một cách nhìn văn hóa từ hướng tiếp cận khoa học và hoàn toàn duy vật. Trong sự đối thoại ấy, những mã văn hóa dần dần được hiện ra theo chuỗi các chủ đề: Từ “Tìm trong di sản”, đi qua “Tư tưởng và triết lí” tới “Giáo dục - những ẩn số”, đến “Dâng sao giải hạn là gì?”, phiêu lưu vào hành trình “Luận bàn về “trấn yểm””, sau đó lạc vào “Gốc của lễ và hội”, xuyên qua “Về bản chất của tôn giáo”, “Yếu tố kinh tế trong văn hóa”, rồi trở về “Văn hóa xây nền xã hội”.

Trên tinh thần trân quý đối với giá trị di sản văn hóa dân tộc, cuốn sách là minh chứng cho một tình yêu văn hóa dân tộc và khao khát muốn chú giải sáng rõ tri thức, nhằm định danh chính xác các thuật ngữ, phạm trù văn hóa, để mọi người có thể hiểu đúng, từ đó có hành vi thực tiễn phù hợp. Bởi theo các tác giả, nghĩ đúng thì sẽ làm đúng, tư duy văn hóa quyết định hành vi văn hóa của mỗi người…

Bạn đang đọc bài viết: “Giải mã văn hóa từ đối thoại” của Báo điện tử Công lý Xã hội. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư: banthukyclxh@gmail.com, Hotline 0243.8247204 - 0973.879999

Minh Giang