Thứ Tư, 12/12/2018

Hai cô giáo “mở đường chữ” trên đỉnh Piêng Luông

20/11/2018 09:15 UTC+7
(CLXH) - Ngày 20/11 năm 2014, tôi có dịp đến miền Tây xứ Nghệ và được may mắn gặp gỡ các thầy cô giáo “cắm bản” ở nơi này.

Anh bạn người địa phương giới thiệu, ai lên đỉnh núi Piêng Luông (xã miền núi Tri Lễ, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An), đến thăm 2 cô giáo cắm bản trong điểm trường ở đây cũng đều ngạc nhiên với cảnh tượng vừa bước vào sân trường, thấy trên dây phơi quần áo có 2 chiếc điện thoại di động, chốc chốc lại  thấy một cô chạy ra ngó màn hình xem có tin nhắn, cuộc gọi nào hay không.

Hỏi chuyện, hai cô cười thẹn thùng: "Ngoài giờ làm việc thì chỉ biết làm bạn với chiếc điện thoại sóng chập chờn lúc có lúc không".

Cô - trò dạy nhau

Hai cô giáo cắm bản với học sinh của mình

Sáu năm làm giáo viên cắm bản tại vùng cao Tri Lễ, khó khăn cả về vật chất lẫn tinh thần nhưng với lòng yêu nghề, mong ước đem được con chữ đến với những học sinh người dân tộc Mông nên hai cô giáo Trương Thị Huy (SN 1959) và Vi Thị Quyết (SN 1961) đều xung phong lên đỉnh Piêng Luông (điểm trường lẻ thuộc Trường THCS Tri Lễ II, cách biên giới nước bạn Lào 20km) dạy học.

Để đến đỉnh Piêng Luông, người ta phải theo dấu chân của những người đi hái vở trèo non, vượt dốc, hai cô kể lại: "Lên đến nơi, ai cũng có chung một tâm trạng lo âu, bồn chồn khi ở đây quanh năm lạnh giá, mây mù che phủ cả núi rừng. Cái ăn, cái mặc của người dân nơi đây đã thiếu, chẳng biết người dân có chịu cho con em đi học chữ hay không".

Hứng sóng điện thoại...

Cô Huy tâm sự: "Không kể những khó khăn về khí hậu, đường xá, xa gia đình thì việc vận động gia đình cho các em học sinh tới lớp và bất đồng ngôn ngữ là việc khó khăn nhất mà chúng tôi gặp phải. Những ngày đầu, tập hợp được những em ở độ tuổi đi học đã khó, nhưng khi các em đến lớp, cô giáo miền xuôi dạy chữ phổ thông còn các em lại nói tiếng Mông nên cô trò bất đồng ngôn ngữ. Cô nói mà trò cứ ngây ra, có những lúc cô giáo cảm thấy bất lực. Để giải quyết vấn đề này, hai cô buộc phải tự học tiếng Mông. Tối tối, hai cô lặn lội vào bản tới nhà học sinh nói chuyện cùng gia đình, vừa để làm quen, vừa để học tiếng

Việc giao tiếp của cô giáo và học sinh chưa hết  khó khăn, nhưng với sự nỗ lực của mình cả hai cô đã có vốn tiếng Mông kha khá để phục vụ cho việc truyền đạt con chữ tới các em học sinh vùng cao. "Chúng tôi phải vừa dạy học tiếng phổ thông vừa học tiếng Mông qua các em, nói cách khác là cô  trò dạy nhau. Ví dụ với bảng hình lớp 1, chúng tôi chỉ vào đó dạy các em đọc theo tiếng phổ thông. Khi các em đã đọc thạo rồi thì nhờ các em chỉ lại vật đó và đọc bằng tiếng Mông để chúng tôi học và phát âm theo", cô Vi Thị Quyết tâm sự

"Cuộc chiến" giành học sinh

Cô Quyết dạy học sinh viết chữ

Nhiều khi lặn lội vào bản học tiếng địa phương, khi đã hiểu được đôi chút rồi lại nghe phụ huynh học sinh phàn nàn: "Tao không cho con tao đi học đâu, nó phải ở nhà trông em, lên rẫy hái măng, thu lúa thì mới có cái ăn chứ, đi học thì đôi chân không khoẻ, cái tay cũng không quen việc thì nhà tao đói". Buồn, nhưng hai cô giáo vẫn động viên: "Phải cho chúng đi học cái chữ, không có cái chữ thì không có hiểu biết, không thể phát triển được, các em sẽ mãi trong vòng luẩn quẩn của đói nghèo thôi".

Vậy mà nhiều khi đang dạy học, có phụ huynh học sinh còn chạy thẳng vào lớp để đòi con về lên nương. Thế là "cuộc chiến" giữ học sinh và tranh con của cô giáo và phụ huynh diễn ra. Có khi phụ huynh thắng, có khi cô giáo thắng. Để tình trạng đó không diễn ra, hai cô giáo lại lặn lội hàng chục cây số xuống xã để nhờ cán bộ xã vào bản động viên thì phụ huynh mới bắt đầu cho con em mình tới trường đầy đủ. Hiểu tấm lòng nhiệt tình của các cô, đến nay các em đã lên lớp đầy đủ hơn.

Vì không có lớp mầm non nên việc dạy chữ tới các em học sinh lại càng thêm phần khó khăn. Quanh năm lên rừng, lên rẫy với bố mẹ nên các em học sinh cũng không được tiếp xúc với chữ nhiều như các em ở dưới xuôi. Cứ nghỉ học về nhà là các em lại đi rẫy hoặc nấu cơm cho bố mẹ chứ không học bài cũ ở nhà. Thế nên bài học hôm nay đã thuộc nhưng ngày mai cô giáo hỏi thì học sinh lại không nhớ, còn hồn nhiên em quên mất rồi. Khắc phục tình trạng này, hai cô Huy và Quyết đã phải dạy lại bài cũ xong rồi mới tiếp tục dạy bài mới cho các em. Dù có lúc chỉ có 1 hoặc 2 em tới lớp nhưng cô giáo vẫn phải dạy.

Khó khăn về vật chất không làm hai cô giáo nản lòng

"Điểm trường gồm hai cô giáo và hai lớp ghép " (lớp 1 - 2 và lớp 3 - 4). Đôi khi chúng tôi đùa vui với nhau: thôi thì một người làm hiệu trưởng, một người làm hiệu phó", cô Quyết cười

Niềm vui nhỏ giữa lưng trời

Đỉnh Piêng Luông không có thư, không có báo, sóng điện thoại chập chờn có khi chỉ hiện tên mạng trong vài giây trên màn hình rồi vụt tắt, người ta bị cô lập giữa bạt ngàn rừng núi, nhiều khi muốn biết tin nhà cũng chịu bó tay.

Điều kiện vật chất thiếu thốn, phải đi bộ hơn 3 tiếng đồng hồ mới có thể đến chợ nên đôi khi bữa ăn của hai cô chỉ là nồi canh rau rừng. Tiếp chúng tôi, loay hoay mãi hai cô mới tìm được một quả dứa và vài quả chuối mà mấy hôm trước được phụ huynh mang cho. Kho thực phẩm của 2 cô là một mớ rau cải, một lọ nước mắm, vài bó măng rừng. Nước uống phải đi bộ hàng cây số mới tới được khe suối. Nhiều khi bận lên lớp không đi xách nước được thì một xô nước phải dùng tiết kiệm tới 4 - 5 ngày chỉ để nấu ăn và đun nước uống. "Tắm giặt là điều hơi xa xỉ với chúng tôi. Đôi khi áo quần có đứt cúc, nếu hết chỉ hoặc không có cúc thay thế thì cũng đành chịu, phải lấy dây buộc tạm. Thế vẫn còn hạnh phúc. Có nhiều học sinh còn vất vả hơn cô giáo, mùa rét căm căm mà có em đi chân đất, có em không có áo để mặc",  cô Quyết tâm sự.

Những ngày mưa gió, dịp lễ Phụ nữ Việt Nam 20/10 hay Kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 với hai cô luôn là những ngày làm cho các cô cảm thấy thiệt thòi và tủi lòng nhất. Bù đắp lại là tấm chân tình của những học sinh, phụ huynh vùng cao. Cô Huy tâm sự: "Ngày 20/11, có em học sinh đến xòe tay ra để lộ một quả chuối và bảo độc mỗi chữ: "Này". Chúng tôi vừa thương vừa buồn cười, các em học sinh ở đây là như thế, không hoa hòe hoa sói như một số nơi khác”. Cô Quyết kể thêm: "Hạnh phúc lớn nhất là có những khi trời mưa, nhiều em học sinh dắt nhau tới lớp dù đường ướt trơn trượt, tới được lớp thì lấm lem, ướt như chuột lụt. Những lúc ấy tôi thấy vui vì hiểu ra được các em đã có ý thức học chữ, đã biết yêu con chữ, lớp học".

Cô Huy lại vụt chạy ra sân ngó màn hình máy điện thoại treo trên dây phơi rồi quay vào thất vọng nhìn cô Quyết: "Chẳng có cái gì chị ạ". Cô trầm giọng: "Lâu lắm rồi mới có anh là người xuôi lên thăm. Cả nửa buổi trò chuyện mà sao nhanh thế…

 

Bạn đang đọc bài viết Hai cô giáo “mở đường chữ” trên đỉnh Piêng Luông của Báo điện tử Công lý Xã hội. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư conglyxahoidientu@gmail.com, Hotline 096.535.2929

Trúc Nhân