Thứ Tư, 19/9/2018

Cựu chiến binh người Mông gieo mầm sống cho 2.500 gốc sa mu, pơ mu

04/7/2018 06:00 UTC+7
(CLXH) - Gần 3 thập kỷ qua, bằng tình yêu và nhiệt huyết với rừng, ông Vừ Vả Chống ở bản Trung Tâm, xã Huồi Tụ (huyện Kỳ Sơn, Nghệ An) đã và đang trồng, chăm sóc, bảo vệ hàng ngàn cây gỗ quý sa mu và pơ mu quý hiếm.

Cựu chiến binh Vừ Chả Chống bên đồi cây samu, pơ mu hàng chục năm tuổi. Ảnh: Tuệ Minh
 

Vượt quảng đường hơn 300 cây số từ thành phố Vinh, chúng tôi tìm về căn nhà nhỏ của ông Vừ Vả Chống nằm lọt thỏm giữa những cây gỗ samu, pơ mu ở bản Trung Tâm, xã Huồi Tụ thuộc huyện xa xôi, khó khăn bậc nhất tỉnh Nghệ An.

Ít ai biết rằng, lão người Mông được xem là gàn dở ấy lại một tay phủ xanh nhiều héc ta đất trống, đồi trọc bằng những cây gỗ quý hiếm, từng là hiện thân cho vùng đất heo hút này.

Hành trình gieo mầm sống cho 2.500 cây Samu, Pơmu giữa đại ngàn

Trong căn nhà cấp bốn khang trang, Vừ Vả Chống từ tốn chia sẻ về quá trình trồng giống cây được xem là giống cây quý hiếm và đặc trưng cho bản làng người Mông và vùng đất biên giới Kỳ Sơn ngày nào.

Vừ Vả Chống sinh ra trong gia đình đồng bào dân tộc Mông tại huyện miền núi Kỳ Sơn, (Nghệ An) với muôn vàn khó khăn. Năm 1988, Vừ Chả Chống hoàn thành nghĩa vụ về quê, chứng kiến cuộc sống đồng bào không có gì thay đổi. Ở miền sơn cước này, cái đói, cái nghèo cứ đeo đẳng.

“Rừng” sa mu, pơ mu bạt ngàn của cựu chiến binh người Mông. Ảnh: Tuệ Minh

Cựu chiến binh Vừ Vả Chống chia sẻ: “Đầu những năm 90, vùng núi cao Huồi Tụ, Kỳ Sơn còn hoang sơ lắm, cuộc sống đồng bào rất khó khăn, ăn cũng chưa đủ chứ đâu dám nghĩ làm kinh tế. Nhưng tôi tự hứa với lòng mình, phải làm một cái gì đó để thay đổi cuộc sống của mình và của đồng bào”.

Sau đó, cựu chiến binh Vừ Vả Chống đã mạnh dạn làm đơn nhận hơn 8ha đất trống đồi núi trọc làm trang trại, trồng cây lâm nghiệp.

“Lúc mới nhận đất, trong đầu tôi chưa hình dung trồng cây gì, nuôi con gì để đưa lại hiệu quả kinh tế cao. Sau khi tìm hiểu qua sách vở, được sự chia sẻ kinh nghiệm của bạn bè, tôi đã chọn giống chè Shan Tuyết để trồng, thả gà đen và nuôi lợn. Cũng may ở vùng đất này, điều kiện khí hậu thuận lợi nên cây chè Shan Tuyết rất hợp để sinh trưởng và phát triển”, ông Vừ Vả Chống chia sẻ.

Xuất phát từ hai bàn tay trắng, nhưng nhờ sự nỗ lực quyết tâm, dám nghĩ dám làm, ông Vừ Vả Chống đã gặt hái được nhiều thành công nhất định trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo trên mảnh đất quê hương. Hiện tại, 4 người con ăn học đến nơi đến chốn, đứa con gái đầu là giáo viên đang công tác ngay trên quê hương Huồi Tụ, người con gái thứ hai đang học Đại học Y Dược Huế; trong khi đó, hai người con còn lại đang học tại các trường dân tộc nội trú huyện Kỳ Sơn.

Tuy đã có thành công bước đầu, nhưng trong tâm trí ông Vừ Vả Chống vẫn còn trăn trở với quê hương. Từ khi sinh ra ông đã thấy những cánh rừng pơ mu, sa mu xanh ngút ngàn quanh bản làng.

Trong tâm trí ông, trước đây không chỉ riêng Huồi Tụ mà khắp các xã biên giớ như Na Ngoi, Nậm Càn... đi đâu người ta cũng thấy một màu xanh bạt ngàn của những cây gỗ pơ mu, sa mu.

Nhưng rồi, nhiều thập niên qua, vì sự khai thác, tàn phá của con người khiến những cánh rừng tan hoang. Những rừng cây xanh ngút ngàn ngày nào chỉ còn trơ đất trống, đồi trọc. Khi nguồn gỗ quý hiếm tự nhiên ngày càng ít, ông Vừ Chả Chống không khỏi xót xa và sợ rằng một ngày kia, những cây sa mu, pơ mu chỉ còn lại trong truyền thuyết nên tự nhủ lòng mình sẽ nổ lực hết mình trồng và giữ những cây gỗ quý hiếm.

Rồi ông Vừ Vả Chống đã khăn gói tìm đến các cánh rừng ở Tây Sơn, Na Ngoi… huyện Kỳ Sơn và ra cả các tỉnh phía Bắc để tìm cây giống cây sa mu, pơ mu. Sau những tháng ngày lặn lội gian khổ, ông Vừ Chả Chống cũng đã tìm được những giống cây sa mu, pơ mu ưng ý.

Từ vài chục cây giống đầu ông mang về trồng thí điểm trên các đồi chè của gia đình. Kết quả thật mỹ mãn những cây sa mu, pơ mu vốn là cây quen thuộc thổ nhưỡng, khí hậu vùng đất Huồi Tụ đã nhanh bén đất và phát triển mạnh.

Ông Vừ Chả Chống bên một cây pơ mu mới trồng. Ảnh: Tuệ Minh

Giữ rừng cho đời sau

Dẫn chúng tôi đi thăm cánh rừng pơ mu, sa mu do tự tay mình gieo trồng đã phát triển xanh tốt, ông Vừ Vả Chống không giấu được niềm vui: “Cây sa mu, pơ mu là cây bản địa có từ lâu đời, nhưng vì bà con đồng bào khó khăn, lại thiếu hiểu biết nên đã chặt hạ làm nhà sàn, chuồng trại, chặt bán với giá rẻ nên dần cạn kiệt. Tôi nghĩ phải cứu giống cây quý hiếm này, như là để lưu giữ một nét bản sắc riêng của bản làng đồng bào người Mông. Đồng thời để con cháu mai sau không quên được loài cây đã che chở cho đồng bào tôi bao đời nay”.

Rồi trong những lần vào rừng tìm cây giống, ông Chống phát hiện hạt của 2 loại cây này khi già rụng xuống đất được phủ mùn lá cây kín sẽ nhanh mọc mầm. Từ những cây trồng trước đó ông tìm cách tự nhân giống tại vườn. Ông chia sẻ:“Nhiều lần vào rừng tôi phát hiện hạt của hai loại cây này rất dễ nảy mầm khi được tấp mùn lá cây dày. Tôi đã thử áp dụng và hiệu quả không ngờ. Các quả già rụng xuống tôi lại xới đất ngay dưới gốc vùn vào rồi lấy lá cây tấp lại. Sau khi cây nở mầm cao tầm 15cm thì đào thành bầu cho vào túi bóng hay làm bầu cây giống. Chăm sóc thêm thời gian cây bắt đầu bén rễ non trong”.

Từ con số 8 ha ban đầu nhận trồng rừng, đến nay ông Vừ Vả Chống đã có thêm 5 ha trồng xen cây sa mu, pơ mu. Số lượng sa mu ông Chống đã trồng được là hơn 1.500 cây và hơn 1000 cây pơ mu. Những diện tích còn lại ông cũng đang tiếp tục trồng xen canh cây sa mu, pơ mu”.

Không những vậy để nhân rộng diện tích rừng cây sa mu, pơ mu ra diện tích lớn ông Vừ Vả Chống còn cung cấp và hướng dẫn kỹ thuật trồng cho nhiều gia đình khác trong vùng. Giờ đây, nhìn từ xa hàng cây số giữa núi đồi trùng điệp của vùng đất Huồi Tụ không khó để nhận ra đồi cây sa mu, pơ mu của cựu chiến binh Vừ Chả Chống. 

Sau hàng chục năm được ông gieo trồng, chăm sóc giờ đây những cây sa mu, pơ mu đã lớn bằng thân vài người ôm, ngọn cây dựng lên như những tòa tháp đứng sừng sửng giữa núi rừng.

Ngày trước thấy ông Vừ Vả Chống mày mò băng rừng lội suối tìm giống cây pơ mu, sa mu về mà chờ đến hàng chục năm cây mới lớn, nhiều người bảo ông là “dở hơi”, nay thì ai cũng khâm phục và nhiều người làm theo cách của ông.

Ông Vừ Chả ChốnKhông chỉ giữ rừng cho muôn đời sau, ông Vừ Chả Chống còn là một tấm gương làm kinh tế giỏi. 
g bên một cây pơ mu mới trồng. Ảnh: Tuệ Minh

Nói về việc làm của cựu chiến binh Vừ Vả Chống, ông Dềnh Bá Lồng, Chủ tịch UBND xã Huồi Tụ, huyện Kỳ Sơn cho biết: Ở xã vùng cao heo hút, còn nhiều khó khăn như xã Huồi Tụ, mô hình trồng rừng cây pơ mu, sa mu như ông Vừ Vả Chống không có nhiều. Thêm nữa, hiện nay trên địa bàn, những cây gỗ pơ mu, sa mu trong tự nhiên hầu như không còn nữa do đó, mô hình trồng cây pơ mu, sa mu của cựu chiến binh Vừ Vả Chống rất được địa phương quan tâm”.

“Không những làm giàu, nuôi con ăn học thành tài, cựu chiến binh Vừ Vả Chống còn là người tiên phong đem cây gỗ quý đặc trưng cho vùng cao Kỳ Sơn là cây sa mu, pơ mu về bén rể trên vùng đất này. Hiện nay, mô hình trồng cây pơ mu, sa mu của ông đã được một số bà con địa phương tìm đến học tập, lấy giống về trồng. Tuy nhiên hiện trên địa bàn chưa thực hiện được việc giao đất, giao rừng nên những mô hình trồng rừng như của ông Chống chưa được nhân rộng”, Chủ tịch UBND xã Huồi Tụ cho biết thêm.

 

Bạn đang đọc bài viết Cựu chiến binh người Mông gieo mầm sống cho 2.500 gốc sa mu, pơ mu của Báo điện tử Công lý Xã hội. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư conglyxahoidientu@gmail.com, Hotline 096.535.2929

Tuệ Minh