Thứ Hai, 26/8/2019

Kỳ lạ di tích hoang phế bị… “niêm phong”

07/8/2019 18:00 UTC+7
(CLXH) - Tại khu đất khảo cổ Lò Gốm Hưng Lợi Quận 8, Tp. Hồ Chí Minh, mọi dấu vết có ý nghĩa đã bị xóa sạch, di tích này chỉ là bãi đất trống bị cán bộ địa phương xuống dán... niêm phong. Đã đến lúc các cơ quan quản lý nhà nước cần xem xét thực tế tréo ngoe này...

Thực trạng như phế tích

Như chúng tôi đã thông tin trong số báo trước, gần 20 năm qua, bà Nguyễn Thị Phương (ngụ phường 16, quận 8) liên tục khiếu nại về việc ông Vũ Hùng Việt, nguyên Phó chủ tịch UBND Tp. Hồ Chí Minh ký quyết định 8090/QĐ-UB ngày 4/12/2001 bác đơn yêu cầu đền bù của gia đình bà liên quan đến khu đất di tích khảo cổ lò gốm Hưng Lợi. Ông Việt xác định diện tích đất chỗ lò gốm thuộc phần bằng khoán 24 Chợ Lớn – Bình Đông, do UBND phường 21 (nay là phường 16, quận 8) đăng ký. Trong khi đó, bà Phương đưa ra bằng chứng gia đình chồng bà khai phá, sử dụng khu đất tại thửa 176, tờ bản đồ số 4 tọa lạc tại phường 16, quận 8 từ năm 1947, thuộc bằng khoán 24 Chợ Lớn – Phú Định. Theo bản sao lục họa đồ do Trung tâm thông tin và đăng ký nhà đất cấp ngày 10/3/2003, chồng bà Phương là ông Dương Văn Việt đăng ký sử dụng thửa đất số 176 nêu trên theo Chỉ thị 299/TTg của Thủ tướng Chính phủ. Gia đình bà sử dụng ổn định, lâu dài, thuộc trường hợp được bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất theo Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ. Từ đó, bà Phương khiếu nại liên tục đến nay.

Qua xác minh thực tế, chúng tôi rất ngạc nhiên về “số phận”, tình cảnh thực tế khu đất liên quan đến khiếu nại của bà Nguyễn Thị Phương được gọi là “di tích khảo cổ học”. Tài liệu thể hiện năm 1997, Bảo tàng lịch sử Tp. Hồ Chí Minh khảo cổ lò gốm Hưng Lợi tại phần đất nêu trên. Ngày 25/4/1998, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin ra Quyết định số 722/QĐ-BVHTT công nhận lò gốm Hưng Lợi là di tích khảo cổ cấp quốc gia. Tuy nhiên đến nay, di tích này còn lại những gì? Có mặt tại “di tích”, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng vì nơi đây chỉ là một bãi đất trống, cỏ dại mọc hoang phế nhiều nơi, cánh cổng lưới sắt B40 sơ sài bị dán giấy niêm phong, “nội bất xuất, ngoại bất nhập”.

Theo tìm hiểu của phóng viên, thời điểm đầu năm 1998, di tích này được xác định là một gò đất cao khoảng 5m, dài 30m. Sau khi khai quật, có 3 nền lò. Qua sửa sang, cấu trúc lò hiện ra gồm nóc lò, vách lò phía tây và lòng lò. Vài hiện vật tìm thấy sau khi khai quật gồm một số gốm có men, đồ gốm sành sứ và đồ gốm mỹ thuật. Sản phẩm chính của lò gốm gồm lu, khạp, siêu, chén, chậu hoa... Các phế phẩm tìm được giám định lò Hưng Lợi sản xuất khoảng thời gian cuối thế kỷ 18 và thế kỷ 19.

Bà Nguyễn Thị Phương đứng ngoài khu đất trống được xác định là di tích khảo cổ bị dán “niêm phong”

Ngày 22/1/1998, bà Lê Tú Cẩm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thông tin Tp. Hồ Chí Minh cùng các đại diện UBND phường, quận, thành phố lập biên bản quy định khu vực bảo vệ. Thế nhưng không hiểu quản lý ra sao, đến nay, di tích khảo cổ này chỉ còn lại bãi đất trống bị “niêm phong” khiến bất kỳ ai muốn đến tham quan cũng chỉ có thể... đứng ngoài cổng nhìn vào.

Điều chúng tôi không khỏi ngạc nhiên, Hưng Lợi là di tích khảo cổ nhưng các văn bản của phường, quận lại biến thành “di tích lịch sử - văn hóa”. Xác minh thực tế, phóng viên nhận thấy tại khu đất treo biển “di tích lịch sử văn hóa”, điều này không đúng quy định tại Luật Di sản văn hóa. Ngay cán bộ cũng định danh sai tên di tích là điều hết sức khó hiểu (?!).

“Có công nhận thì có thu hồi”

Đánh giá về các vấn đề pháp lý liên quan đến khu di tích chỉ là một bãi đất trống, không còn dấu vết của quá khứ, luật sư Phan Văn Bé - Văn phòng Luật sư Thiện Bá Vương nêu quan điểm:  Cần phải xử lý theo hướng có công nhận di tích thì cũng cần có quyết định thu hồi khi di tích trở thành phế tích. Điển hình như trường hợp khu đất lò gốm Hưng Lợi, nơi bà Nguyễn Thị Phương đang khiếu kiện gay gắt.

Luật sư Bé nhận định: Nếu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét rút danh hiệu các di tích khi để xảy ra các vi phạm trong công tác bảo tồn, tu bổ sẽ tăng trách nhiệm trong công tác bảo tồn. Thực tế, đã có một vài trường hợp di tích bị rút danh hiệu, hoặc hạ cấp từ di tích quốc gia xuống di tích cấp tỉnh, thành phố. Báo chí đã phản ánh trường hợp thu hồi quyết định công nhận di tích với di tích lịch sử Miếu Mộ và Nhà thờ Phan Vân (tỉnh Nghệ An). Vì vậy, trường hợp di tích lò gốm Hưng Lợi cần phải được xem xét nghiêm túc.

Luật Di sản văn hóa quy định Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về di sản văn hóa. Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình thực hiện việc quản lý nhà nước về di sản văn hóa ở địa phương theo phân cấp của Chính phủ. Tuy nhiên, theo luật sư Phan Văn Bé, việc cán bộ địa phương dán “niêm phong” cổng di tích để ngăn chặn, không cho ai vào di tích này lại có dấu hiệu làm không đúng thẩm quyền, cần được thanh tra làm rõ.

Để xử lý vụ việc, luật sư Phan Văn Bé nêu quan điểm: Thanh tra nhà nước về văn hóa, thể thao và du lịch cần vào cuộc, đánh giá lại thực trạng di tích khảo cổ Lò Gốm Hưng Lợi; Tiếp nhận và kiến nghị việc giải quyết khiếu nại của bà Nguyễn Thị Phương liên quan đến bồi thường đất đai liên quan đến di tích này. Thanh tra Chính phủ cần thanh tra toàn diện vụ việc để giải quyết dứt điểm vụ khiếu nại hy hữu kéo dài gần 20 năm qua.

Bạn đang đọc bài viết: Kỳ lạ di tích hoang phế bị… “niêm phong” của Báo điện tử Công lý Xã hội. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư: banthukyclxh@gmail.com, Hotline 0243.8247204 - 0973.879999

An Dương